दिगो विकास भनेको के हो ? यसका कुनै तीन आयामको छोटकरीमा वर्णन गर्नुहोस् ।

दिगो विकास भनेको के हो ? दिगो विकास भनेको भविष्यका पुस्ताका लागि वर्तमानको आवश्यकता पुरा गर्दै पनि भविष्यका पुस्ताको आवश्यकता पनि पुरा गर्न सकिने विकास हो । यसलाई संयुक्त राष्ट्रले १९८७ मा प्रकाशित ‘अभिवृद्धि र विकासका लागि विश्व आयोगको रिपोर्ट’ मा परिभाषित गरेको थियो । यसको परिभाषा अनुसार, “दिगो विकास भनेको भविष्यका पुस्ताका लागि वर्तमानको आवश्यकता पुरा गर्ने तरिकाले विकास गर्नु हो जसले भविष्यका पुस्ताको विकासका अवसरलाई कमजोर पार्दैन ।”

दिगो विकासका मुख्य तीन आयामहरू निम्नानुसार छन् :

१. आर्थिक आयाम

दिगो विकासमा आर्थिक वृद्धि र स्रोतको दिगो प्रयोग समावेश हुन्छ । यसले आर्थिक विकासलाई पर्यावरण र सामाजिक आवश्यकताहरूको साथमा संतुलित गर्नुपर्छ । उदाहरणका लागि, औद्योगिक विकास गर्दा पर्यावरणीय नियमहरू पालना गर्नुपर्छ र स्थानीय जनताको रोजगारीको अवसर सृजना गर्नुपर्छ । यसले आर्थिक वृद्धि भए पनि पर्यावरण र समाजलाई नोक्सानी नपुग्ने गरी विकास गर्नुपर्छ ।

२. सामाजिक आयाम

दिगो विकासमा शिक्षा, स्वास्थ्य, लैंगिक समानता र सामाजिक न्याय समावेश हुन्छ । यसले सबैको लागि समान अवसर र न्यायपूर्ण समाजको निर्माण गर्नुपर्छ । उदाहरणका लागि, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधार गर्ने, लैंगिक समानता प्रवर्द्धन गर्ने र सामाजिक असमानतालाई कम गर्ने कार्यहरू दिगो विकासको सामाजिक आयाममा पर्छन् ।

३. पर्यावरणीय आयाम

दिगो विकासमा प्रकृतिको संरक्षण, जलवायु परिवर्तन नियन्त्रण र प्राकृतिक स्रोतको दिगो प्रयोग समावेश हुन्छ । यसले पर्यावरणलाई संरक्षण गर्दै विकास गर्नुपर्छ । उदाहरणका लागि, वन संरक्षण, प्रदूषण नियन्त्रण र जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई कम गर्ने कार्यहरू पर्यावरणीय आयाममा पर्छन् ।

यसरी दिगो विकासले आर्थिक, सामाजिक र पर्यावरणीय तीन आयामलाई संतुलित गर्दै विकास गर्नुपर्छ । यसले भविष्यका पुस्ताका लागि पनि स्रोतहरूको संरक्षण गर्दै विकास गर्ने लक्ष्य राख्छ ।