Life Skill EducationNEB 2081
नेपालको संविधान बमोजिम स्थानीय तहका कुनै दशवटा अधिकारका सूची बनाउनुहोस् । [5]
5Answer
नेपालको संविधान, २०७२ को भाग १८ मा स्थानीय तहका अधिकारहरूको व्यवस्था गरिएको छ। स्थानीय तहलाई संविधानले स्वायत्तता र स्वशासनको अधिकार प्रदान गरेको छ। स्थानीय तहका दशवटा प्रमुख अधिकारहरू निम्नानुसार छन्:
स्थानीय प्रशासनको आयोजना, संचालन र नियन्त्रण गर्ने अधिकार स्थानीय तहले आफ्नो कार्यक्षेत्र, संरचना र कार्यविधिको निर्धारण गर्न सक्छ। यसले स्थानीय प्रशासनको नियमावली बनाउने, कार्यालयहरूको स्थापना गर्ने र स्थानीय प्रशासनको संचालन गर्ने अधिकार पाउँछ।
स्थानीय विकास योजना बनाउने र कार्यान्वयन गर्ने अधिकार स्थानीय तहले आफ्नो आवश्यकता अनुसार विकास योजना तयार पार्ने, बजेट विनियोजन गर्ने र योजना कार्यान्वयन गर्ने अधिकार पाउँछ। यसले स्थानीय स्तरमा विकासका लागि नीति बनाउने र कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी पाउँछ।
स्थानीय स्तरमा शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी सेवाहरू प्रदान गर्ने अधिकार स्थानीय तहले स्थानीय विद्यालय, स्वास्थ्य केन्द्र र सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने अधिकार पाउँछ। यसले शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाहरूको गुणस्तर सुधार गर्ने र सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने जिम्मेवारी पाउँछ।
स्थानीय स्तरमा भूमि व्यवस्थापन र भूमि सुधार गर्ने अधिकार स्थानीय तहले भूमि उपयोगको नियोजन गर्ने, भूमि सुधार कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने र भूमि सम्बन्धी विवाद समाधान गर्ने अधिकार पाउँछ। यसले स्थानीय स्तरमा भूमि व्यवस्थापनका लागि नीति बनाउने जिम्मेवारी पाउँछ।
स्थानीय स्तरमा पर्यावरण संरक्षण र प्राकृतिक स्रोतको सदुपयोग गर्ने अधिकार स्थानीय तहले पर्यावरण संरक्षणका लागि नीति बनाउने, वन, जलस्रोत र प्राकृतिक स्रोतको सदुपयोगका लागि नियम बनाउने र पर्यावरण संरक्षणका लागि कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने अधिकार पाउँछ।
स्थानीय स्तरमा सडक, पुल र सार्वजनिक संरचना निर्माण गर्ने अधिकार स्थानीय तहले सडक, पुल र सार्वजनिक संरचना निर्माणका लागि बजेट विनियोजन गर्ने, ठेक्का दिने र सार्वजनिक संरचना निर्माण गर्ने अधिकार पाउँछ। यसले स्थानीय स्तरमा बुनियादी संरचना विकास गर्ने जिम्मेवारी पाउँछ।
स्थानीय स्तरमा आर्थिक विकास र रोजगारी सृजना गर्ने अधिकार स्थानीय तहले उद्योग, व्यापार र कृषि विकासका लागि नीति बनाउने, रोजगारी सृजना गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने र स्थानीय स्तरमा आर्थिक विकासका लागि कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने अधिकार पाउँछ।
स्थानीय स्तरमा सांस्कृतिक, धार्मिक र ऐतिहासिक सम्पदा संरक्षण गर्ने अधिकार स्थानीय तहले सांस्कृतिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने, धार्मिक र ऐतिहासिक सम्पदा संरक्षणका लागि नीति बनाउने र स्थानीय स्तरमा सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षण गर्ने जिम्मेवारी पाउँछ।
स्थानीय स्तरमा आपदा प्रबन्धन र आपदा पूर्वतयारी गर्ने अधिकार स्थानीय तहले आपदा प्रबन्धन योजना बनाउने, आपदा पूर्वतयारीका लागि जनचेतना अभियान सञ्चालन गर्ने र आपदा प्रबन्धनका लागि आवश्यक तयारी गर्ने अधिकार पाउँछ।
स्थानीय स्तरमा शान्ति र सुरक्षा कायम गर्ने अधिकार स्थानीय तहले स्थानीय स्तरमा सुरक्षा व्यवस्था गर्ने, शान्ति र सुरक्षा कायम गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने र स्थानीय स्तरमा कानून र व्यवस्था कायम गर्ने जिम्मेवारी पाउँछ।
यसरी नेपालको संविधानले स्थानीय तहलाई स्वायत्तता र स्वशासनको अधिकार प्रदान गरेको छ, जसले गर्दा स्थानीय तहले आफ्नो क्षेत्रमा विकासका लागि आवश्यक कार्यहरू गर्न सक्छ।
Discussion
Loading…