नेपालमा दोस्रो जनआन्दोलनले नेपालको आर्थिक र सामाजिक क्षेत्रमा ल्याएको उपलब्धीको समिक्षा गर्नुहोस् । [5]

नेपालमा दोस्रो जनआन्दोलनले नेपालको आर्थिक र सामाजिक क्षेत्रमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याएको छ । यस आन्दोलनले राजनैतिक परिवर्तन मात्र नभई आर्थिक र सामाजिक क्षेत्रमा पनि गहन प्रभाव पार्‍यो । यसको समिक्षा निम्नानुसार गर्न सकिन्छ :

आर्थिक क्षेत्रमा ल्याएको उपलब्धी

१. अन्तरिम संविधान र आर्थिक सुधार

• दोस्रो जनआन्दोलनपछि घोषणा गरिएको अन्तरिम संविधानले आर्थिक क्षेत्रमा सुधारको मार्ग प्रशस्त गरेको थियो । यसले निजी क्षेत्रको विकास, उद्यमशीलता र विदेशी लगानीलाई प्रोत्साहन गरेको थियो ।

२. बैंकिङ्ग र वित्तीय क्षेत्रको सुधार

• आन्दोलनपछि बैंकिङ्ग क्षेत्रमा सुधार भएको थियो । बैंकहरूको नियमनमा सुधार भएको थियो र नागरिकलाई बैंकिङ्ग सेवामा सहजता प्राप्त भएको थियो ।

३. रोजगारीको अवसर बढ्यो

• आन्दोलनपछि निजी क्षेत्रको विकास भएको थियो र यसले रोजगारीको अवसर बढाएको थियो । विशेषगरी युवा र महिला क्षेत्रमा रोजगारीको अवसर बढेको थियो ।

४. विदेशी लगानीको वृद्धि

• आन्दोलनपछि विदेशी लगानीको अवसर बढेको थियो । यसले उद्योग र व्यापार क्षेत्रमा नयाँ अवसरहरू सिर्जना गरेको थियो ।

सामाजिक क्षेत्रमा ल्याएको उपलब्धी

१. सामाजिक समानता र मानव अधिकारको प्रवर्द्धन

• दोस्रो जनआन्दोलनले सामाजिक समानता र मानव अधिकारको पक्षमा ठूलो भूमिका खेलेको थियो । अन्तरिम संविधानले दलित, महिला, जनजाति र पिछडिएका वर्गका हकहरूको संरक्षण गरेको थियो ।

२. शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधार

• आन्दोलनपछि शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधार भएको थियो । सरकारले शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा बजेट बढाएको थियो र नागरिकलाई गुणस्तरीय सेवाहरू उपलब्ध गराउने प्रयास गरेको थियो ।

३. मिडिया र सूचना स्वतन्त्रताको विस्तार

• आन्दोलनपछि मिडिया क्षेत्रमा स्वतन्त्रता बढेको थियो । नागरिकहरूले सूचना प्राप्त गर्ने अधिकार पाएका थिए र मिडियाले सरकारी कार्यहरूमा निगरानी गर्ने भूमिका खेलेको थियो ।

४. सामाजिक संरचना र संस्कृति

• आन्दोलनले सामाजिक संरचनामा परिवर्तन ल्याएको थियो । विशेषगरी महिला, दलित र जनजातिहरूको सामाजिक स्थिति सुधार भएको थियो । संस्कृति र परम्परागत मूल्यहरूको सम्मान गर्ने प्रयास पनि भएको थियो ।

समिक्षा

दोस्रो जनआन्दोलनले नेपालको आर्थिक र सामाजिक क्षेत्रमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याएको छ । तर, यसले ल्याएका सुधारहरू पूर्ण रूपमा लागू हुन सकेका छैनन् । सरकारी कार्यक्षमता, भ्रष्टाचार र राजनीतिक अस्थिरताले आर्थिक र सामाजिक क्षेत्रमा सुधारको गति मन्द पारेको छ । यसकारण, आर्थिक र सामाजिक क्षेत्रमा थप सुधारको आवश्यकता छ ।