Life Skill EducationNEB 2081
नेपालको संविधान बमोजिम संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहका दश साझा अधिकारको सूची तयार पार्नुहोस् ।
5Answer
नेपालको संविधान, २०७२ को भाग ५ मा संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहका साझा अधिकारहरूको सूची अनुच्छेद ५८ बमोजिम तयार गरिएको छ। यी अधिकारहरूको उद्देश्य नेपालका नागरिकहरूको सामाजिक सुरक्षा, शिक्षा, स्वास्थ्य, सामाजिक न्याय तथा कल्याणमा समन्वय र सहयोग गर्नु हो। नेपालको संविधानले संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहलाई यी दश साझा अधिकारहरूको क्षेत्रमा सहकार्य गर्ने व्यवस्था गरेको छ। यी अधिकारहरूको विवरण निम्नानुसार छ:
- सामाजिक सुरक्षा: वृद्धावस्थामा सामाजिक सुरक्षा प्रदान गर्ने, अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको लागि सहयोगी सेवाहरू उपलब्ध गराउने।
- शिक्षा: मूलभूत शिक्षा (१२ वर्षसम्म)को व्यवस्था गर्ने, सामान्य शिक्षा प्रणालीको विकास गर्ने तथा तकनीकी तथा व्यावसायिक शिक्षा प्रदान गर्ने।
- स्वास्थ्य: मूलभूत स्वास्थ्य सेवा, मातृ तथा बाल स्वास्थ्य सेवा तथा रोग नियन्त्रण तथा उपचारको व्यवस्था गर्ने।
- सामाजिक न्याय: अस्पृश्यता उन्मूलन, लैङ्गिक समानता तथा अनुसूचित जाति/जनजाति/मधेशी/थारू/दलितको हकको संरक्षण गर्ने।
- सामाजिक कल्याण: गरीबी उन्मूलन, अनाथ तथा असहाय व्यक्तिहरूको लागि सहयोग तथा महिलाहरूको सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने।
- सामाजिक सुरक्षा कोष: सामाजिक सुरक्षा कोषको स्थापना तथा व्यवस्थापन गर्ने।
- सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमहरू: सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमहरूको विकास तथा कार्यान्वयन गर्ने।
- सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी कानूनहरू: सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी कानूनहरूको निर्माण तथा कार्यान्वयन गर्ने।
- सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी नीति तथा योजना: सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी नीति तथा योजना तयार पार्ने तथा कार्यान्वयन गर्ने।
- सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी अनुसन्धान तथा मूल्याङ्कन: सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी अनुसन्धान गर्ने तथा सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमहरूको मूल्याङ्कन गर्ने।
यी साझा अधिकारहरूको कार्यान्वयनमा संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहहरूले सहकार्य गर्नुपर्ने व्यवस्था संविधानले गरेको छ। यसले नेपालमा संघीयता, प्रदेश तथा स्थानीय तहहरूको भूमिका तथा जिम्मेवारी स्पष्ट पार्दै सामाजिक विकासका क्षेत्रमा समन्वय र सहयोगलाई प्राथमिकता दिएको छ।
Discussion
Loading…