नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : (क) तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कित पदहरूको कारक पहिचान गरी लेख्नुहोस् : म खेतमा काम गर्दै थिएँ । खेतालाहरू कोदालीले खेत खन्दै थिए । रोपाहारहरू छुपुछुपु धान रोप्न लागेका…
6कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : (क) तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कित पदहरूको कारक पहिचान गरी लेख्नुहोस् : म खेतमा काम गर्दै थिएँ । खेतालाहरू कोदालीले खेत खन्दै थिए । रोपाहारहरू छुपुछुपु धान रोप्न लागेका थिए । खेतका आलीमा एउटा कालो सर्प देखियो । त्यसले मुख 'आँ' गरेर टोकुँला जस्तो गर्यो । मैले त्यसलाई लट्ठीले हिर्काएँ । सर्प मर्यो । मैले मरेको सर्पलाई खेतको आलीबाट पर लगेर एउटा खाल्डामा पुरें । आधा दिनदेखि डराएका खेतालाहरू अब ढुक्क भए । मैले उनीहरूलाई नास्ता खान दिएँ । उनीहरूले मलाई पानी दिए । हामी सबैले रमाउँदै फेरि काम गर्न थाल्यौँ । (ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यहरूलाई सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्नुहोस् : मेरी दाइ क्याम्पसमा पढाउनु हुन्छ । उनले विज्ञानमा स्नातकोत्तर गरेकी छन् । उहाँका साथीहरू पनि क्याम्पसमै पढाउँछ । भाउजूले दाइका साथीहरूलाई राम्ररी चिनेको छु । समय समयमा घरमै बोलाएर खाना खुवाउने भएकाले भाउजूसँग सबै खुसी छ । भाउजूको माया र सहयोग पाएकामा दाइ पनि मख्ख छ ।
Answer
(क) रेखाङ्कित पदहरूको कारक पहिचान
नेपाली भाषामा कारकहरूको प्रयोग वाक्यमा क्रियापदको सम्बन्धितता दर्शाउनका लागि गरिन्छ। यो अनुच्छेदमा रेखाङ्कित पदहरूको कारक पहिचान गर्ने गरिएको छ। कारकहरूको पहिचान गर्दा कर्ता, कर्म, करण, सम्प्रदान, अपादान, सम्बन्ध, अधिकरण जस्ता कारकहरूको आधारमा विश्लेषण गरिन्छ।
रेखाङ्कित पदहरूको कारक पहिचान:
| रेखाङ्कित पद | वाक्य | कारक | कारकको प्रकार | कारकको पहिचान |
|---|---|---|---|---|
| खेतमा | म खेतमा काम गर्दै थिएँ। | अधिकरण कारक | स्थान दर्शाउने | क्रियाको स्थान दर्शाउँछ। |
| खेतालाहरू | खेतालाहरू कोदालीले खेत खन्दै थिए। | कर्ता कारक | क्रियाको कर्ता | क्रियाको कर्ता हो। |
| कोदालीले | खेतालाहरू कोदालीले खेत खन्दै थिए। | करण कारक | साधन दर्शाउने | क्रियाको साधन हो। |
| छुपुछुपु | रोपाहारहरू छुपुछुपु धान रोप्न लागेका थिए। | रीतिवाचक कारक (अधिकरण) | क्रियाको रीति | क्रियाको रीति दर्शाउँछ। |
| खेतका | खेतका आलीमा एउटा कालो सर्प देखियो। | सम्बन्ध कारक | सम्बन्ध दर्शाउने | सम्बन्ध दर्शाउँछ। |
| मुख 'आँ' गरेर | त्यसले मुख 'आँ' गरेर टोकुँला जस्तो गर्यो। | करण कारक | साधन/रीति | क्रियाको साधन/रीति दर्शाउँछ। |
| लट्ठीले | मैले त्यसलाई लट्ठीले हिर्काएँ। | करण कारक | साधन दर्शाउने | क्रियाको साधन हो। |
| खेतको | मैले मरेको सर्पलाई खेतको आलीबाट पर लगेर एउटा खाल्डामा पुरें। | अपादान कारक | स्थानबाट हटाउने | स्थानबाट हटाउने कारक हो। |
| आधा दिनदेखि | आधा दिनदेखि डराएका खेतालाहरू अब ढुक्क भए। | काल कारक (अधिकरण) | समय दर्शाउने | समय दर्शाउँछ। |
| उनीहरूलाई | मैले उनीहरूलाई नास्ता खान दिएँ। | कर्म कारक | क्रियाको प्रभावित | क्रियाको कर्म हो। |
| मलाई | उनीहरूले मलाई पानी दिए। | कर्म कारक | क्रियाको प्रभावित | क्रियाको कर्म हो। |
(ख) सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन
सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्दा वाक्यहरूको क्रम, सम्बन्ध र अर्थको सङ्गतिपूर्णता हेरिन्छ। यस अनुच्छेदमा दाइ, भाउजू र उनीहरूका साथीहरूको सम्बन्धको वर्णन गरिएको छ। सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्दा वाक्यहरूको क्रमलाई स्वाभाविक बनाउनु पर्छ।
सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन:
मेरो दाइ क्याम्पसमा पढाउनुहुन्छ। उनी विज्ञानमा स्नातकोत्तर गरेका छन्। उनीहरूका साथीहरू पनि क्याम्पसमा पढाउँछन्। भाउजूले उनीहरूको राम्ररी परिचय लिएकी छिन्। समय-समयमा घरमा बोलाएर खाना खुवाउने भएकाले भाउजूसँग सबै खुसी छन्। भाउजूको माया र सहयोग पाएकामा दाइ पनि मख्ख छन्।
सङ्गति मिलाई पुनर्लेखनको पूर्ण रूप:
मेरो दाइ क्याम्पसमा पढाउनुहुन्छ। उनी विज्ञानमा स्नातकोत्तर गरेका छन् र उनीहरूका साथीहरू पनि क्याम्पसमा पढाउँछन्। भाउजूले उनीहरूको राम्ररी परिचय लिएकी छिन्। समय-समयमा घरमा बोलाएर खाना खुवाउने भएकाले भाउजूसँग सबै खुसी छन्। भाउजूको माया र सहयोग पाएकामा दाइ पनि मख्ख छन्।
विस्तृत पुनर्लेखन (अर्थको सङ्गतिपूर्णता राख्दै):
मेरो दाइ क्याम्पसमा पढाउनुहुन्छ। उनी विज्ञानमा स्नातकोत्तर गरेका छन्। उनीहरूका साथीहरू पनि क्याम्पसमा पढाउँछन्। भाउजूले उनीहरूको राम्ररी परिचय लिएकी छिन्। समय-समयमा घरमा बोलाएर खाना खुवाउने भएकाले भाउजूसँग सबै खुसी छन्। भाउजूको माया र सहयोग पाएकामा दाइ पनि मख्ख छन्।
वाक्यहरूको सङ्गति मिलाउने प्रक्रिया:
- दाइको परिचय: पहिलो वाक्यमा दाइको पेशा र शिक्षा उल्लेख गरिएको छ।
- साथीहरूको परिचय: दोस्रो वाक्यमा उनीहरूका साथीहरूको पेशा उल्लेख गरिएको छ।
- भाउजूको भूमिका: तेस्रो वाक्यमा भाउजूले उनीहरूको परिचय लिएको उल्लेख गरिएको छ।
- सहयोग र माया: चौथो वाक्यमा भाउजूको सहयोग र माया उल्लेख गरिएको छ।
- नतिजा: पाँचौँ वाक्यमा दाइको खुसीको वर्णन गरिएको छ।
यसरी सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्दा वाक्यहरूको क्रम स्वाभाविक र अर्थको सङ्गतिपूर्णता बढ्छ।
Discussion
Loading…