कुनै एक उद्धरणको व्याख्या गर्नुहोस् : (क) आखिर जीवन नै नाटक हो । संसार नै रङ्गमञ्च हो । [4] (ख) त्यो आउँदा तिमी पहिले त सपना हो कि भनेर छामछुम गर्ने छौ तर त्यो हिउँ र आगोभन्दा पनि बढ्ता छोइने भएर…

### **(क) "आखिर जीवन नै नाटक हो । संसार नै रङ्गमञ्च हो ।"**

**उद्धरणको सन्दर्भ:**
यो उद्धरण नेपाली साहित्यको महान् कथाकार **लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा**को कृति *मुनामदन*बाट लिएको हो । यस उद्धरणले मानव जीवनलाई नाटकसँग तुलना गरेर जीवनको सत्यताको चित्रण गर्दछ । जीवनमा मानिसहरूले विभिन्न भूमिका निर्वाह गर्छन्, जस्तै नायक, नायिका, दुष्ट, सहायक पात्र आदि । त्यसैगरी, संसारलाई रङ्गमञ्चको रूपमा प्रस्तुत गरेर जीवनको अस्थायीता र परिवर्तनशीलताको सूचक गरेको छ ।

**व्याख्या:**
१. **जीवन नाटक हो:**
   - मानव जीवनमा मानिसहरूले विभिन्न भूमिका निर्वाह गर्छन् । कसैले नायकको भूमिका निर्वाह गर्छन् भने कसैले दुष्टको । कसैले सुखी जीवन बिताउँछन् भने कसैले दुःखी । यस्तै विभिन्न अनुभवहरूले जीवनलाई नाटकको रूपमा प्रस्तुत गर्दछ ।
   - नाटकमा जस्तै, जीवनमा पनि मानिसहरूले विभिन्न संवादहरू गर्छन्, संघर्षहरू हुन्छन् र अन्तमा कुनै न कुनै नतिजा आउँछ । त्यसैले जीवनलाई नाटकको रूपमा हेर्न सकिन्छ ।

२. **संसार रङ्गमञ्च हो:**
   - रङ्गमञ्चमा नाटकको प्रस्तुति हुन्छ, त्यसैगरी संसारमा मानिसहरूले आफ्नो जीवनको नाटक प्रस्तुत गर्छन् । संसारमा हुने विभिन्न घटनाहरू, संघर्षहरू र सुख-दुःखहरू नाटकको दृश्यहरू जस्तै हुन्छन् ।
   - रङ्गमञ्चमा नाटकको अवधि सीमित हुन्छ, त्यसैगरी मानव जीवन पनि अस्थायी छ । जन्म र मृत्युले जीवनको अन्त्य चिन्ह लगाउँछ, जस्तै नाटकको अन्त्य हुन्छ ।

**निष्कर्ष:**
यस उद्धरणले मानव जीवनको अस्थायीता, परिवर्तनशीलता र नाटकीयतालाई उजागर गर्दछ । मानिसहरूले आफ्नो जीवनमा विभिन्न भूमिका निर्वाह गर्छन् र संसारलाई रङ्गमञ्चको रूपमा हेर्दा जीवनको सत्यताको अनुभूति हुन्छ । यसले मानिसलाई आफ्नो जीवनलाई सकारात्मक रूपमा बिताउन प्रेरित गर्दछ ।

---
### **(ख) "त्यो आउँदा तिमी पहिले त सपना हो कि भनेर छामछुम गर्ने छौ तर त्यो हिउँ र आगोभन्दा पनि बढ्ता छोइने भएर आउँछ ।"**

**उद्धरणको सन्दर्भ:**
यो उद्धरण नेपाली साहित्यको महान् कविका एक **लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा**को कविता *मुनामदन*बाट लिएको हो । यस उद्धरणमा कविले मानव जीवनको अस्थायीता र मृत्युको अवधारणाको चित्रण गरेका छन् ।

**व्याख्या:**
१. **"त्यो आउँदा तिमी पहिले त सपना हो कि भनेर छामछुम गर्ने छौ":**
   - यस पङ्क्तिमा कविले मृत्युको अवधारणालाई सपनाको रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् । मानिसहरूले मृत्युलाई सपनाको रूपमा हेर्छन् र त्यसलाई छामछुम गर्छन्, अर्थात् मृत्युलाई वास्तविकता मान्दैनन् । मानिसहरूले आफ्नो जीवनमा मृत्युको विषयलाई नै नछोड्ने गर्छन्, तर त्यसलाई सपनाको रूपमा हेर्छन् ।

२. **"तर त्यो हिउँ र आगोभन्दा पनि बढ्ता छोइने भएर आउँछ":**
   - यस पङ्क्तिमा कविले मृत्युलाई हिउँ र आगोभन्दा पनि बढ्ता छोइने रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् । हिउँ र आगोले मानिसलाई ठूलो क्षति पुर्‍याउन सक्छन्, तर मृत्युले मानिसलाई पूर्ण रूपमा नष्ट गर्छ । मृत्युले मानिसको जीवनको अन्त्य गर्छ, जस्तै हिउँले ठण्डो र आगोले ताप गर्छन्, तर मृत्युले मानिसको अस्तित्व नै समाप्त गर्छ ।

**निष्कर्ष:**
यस उद्धरणले मानव जीवनको अस्थायीता र मृत्युको अवश्यङ्गीतालाई उजागर गर्दछ । मानिसहरूले मृत्युलाई सपनाको रूपमा हेर्छन्, तर मृत्युले मानिसको जीवनको अन्त्य गर्छ । यसले मानिसलाई आफ्नो जीवनको मूल्यांकन गर्न प्रेरित गर्दछ र मृत्युलाई स्वीकार गर्न सिकाउँछ ।

---