Nep नेपाली (Nepali)

नेपाली (Nepali)NEB 2080

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : (क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एक शब्द बनाउनुहोस् : उपसर्ग : बि, कु, अभि प्रत्यय : यौली, य, तव्य [३] OR (ख) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द र तीनओटा…

3

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

  • (क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एक शब्द बनाउनुहोस् : उपसर्ग : बि, कु, अभि प्रत्यय : यौली, य, तव्य [३] OR
  • (ख) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द र तीनओटा द्वित्व शब्द पहिचान गरी समस्त शब्दको विग्रह र द्वित्व शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : पुरुषोत्तम कार्यालय जानका लागि तमतयार भएर बसेका थिए । बुबाआमाले उनलाई बेलुका गफगाफमा नभुली फटाफट घर आउनू है भनेर सम्झाउनुभयो । छरछिमेकमा उनीहरू बुढापाकाहरूमध्ये बुद्धिजीवीका रूपमा चिनिन्छन् । [३]

Answer

### (क) उपसर्ग र प्रत्यय लगाई शब्द निर्माण

| उपसर्ग | प्रत्यय | बनाइएको शब्द | अर्थ |
|---------|---------|-----------------|------|
| बि      | यौली   | **बिबाह**      | विवाह |
| कु      | य       | **कुकर्म**      | दुष्कर्म |
| अभि     | तव्य    | **अभितव्य**    | आगमन गर्नुपर्ने |

**विस्तृत व्याख्या:**
1. **बिबाह** – ‘बि’ उपसर्ग र ‘यौली’ प्रत्ययको संयोजनले ‘विवाह’ शब्दको अर्थमा प्रयोग गरिन्छ। ‘बि’ उपसर्गले ‘विवाह’ शब्दको अर्थमा प्रयोग गरिएको छ।
2. **कुकर्म** – ‘कु’ उपसर्ग र ‘य’ प्रत्ययको संयोजनले ‘कुकर्म’ शब्द बनेको छ। ‘कु’ उपसर्गले नकारात्मक अर्थ दिन्छ भने ‘य’ प्रत्ययले क्रियापदको रूप दिन्छ।
3. **अभितव्य** – ‘अभि’ उपसर्ग र ‘तव्य’ प्रत्ययको संयोजनले ‘आगमन गर्नुपर्ने’ अर्थको शब्द बनेको छ। ‘अभि’ उपसर्गले ‘आगमन’ अर्थ दिन्छ भने ‘तव्य’ प्रत्ययले ‘गर्नुपर्ने’ अर्थ दिन्छ।

---
### (ख) समस्त शब्द र द्वित्व शब्द पहिचान

#### **१. समस्त शब्द (३ वटा) र विग्रह**
| समस्त शब्द | विग्रह | प्रकार |
|--------------|--------|--------|
| **तमतयार** | तत् + तयार | अव्ययीभाव समास |
| **बुबाआमा**  | बुबा + आमा | द्वन्द्व समास |
| **बुढापाका** | बुढा + पाका | द्वन्द्व समास |

**विस्तृत व्याख्या:**
1. **तमतयार** – ‘तत्’ (तत्) र ‘तयार’ (तयार) शब्दहरूको संयोजनले बनेको अव्ययीभाव समास हो। यसले ‘तत्काल तयार’ अर्थ दिन्छ।
2. **बुबाआमा** – ‘बुबा’ र ‘आमा’ शब्दहरूको संयोजनले बनेको द्वन्द्व समास हो। यसले ‘बुबा र आमा’ अर्थ दिन्छ।
3. **बुढापाका** – ‘बुढा’ र ‘पाका’ शब्दहरूको संयोजनले बनेको द्वन्द्व समास हो। यसले ‘बुढा र पाका’ अर्थ दिन्छ।

#### **२. द्वित्व शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया**
| द्वित्व शब्द | निर्माण प्रक्रिया | अर्थ |
|--------------|------------------|------|
| **गफगाफ**  | ‘गफ’ + ‘गफ’ | गफगफी गर्ने |
| **फटाफट**  | ‘फट’ + ‘फट’ | तीव्र गतिमा |
| **छरछिमेक** | ‘छर’ + ‘छिमेक’ | समीपवर्ती क्षेत्र |

**विस्तृत व्याख्या:**
1. **गफगाफ** – ‘गफ’ शब्दको पुनरावृत्ति (द्वित्व)ले बनेको हो। यसले ‘गफगफी गर्ने’ अर्थ दिन्छ।
2. **फटाफट** – ‘फट’ शब्दको पुनरावृत्ति (द्वित्व)ले बनेको हो। यसले ‘तीव्र गतिमा’ अर्थ दिन्छ।
3. **छरछिमेक** – ‘छर’ (छर) र ‘छिमेक’ (छिमेक) शब्दहरूको संयोजनले बनेको द्वित्व शब्द हो। यसले ‘समीपवर्ती क्षेत्र’ अर्थ दिन्छ।

Discussion

Loading…

More नेपाली (Nepali) questions

दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको अक्षर संरचना देखाई अक्षर सङ्ख्या लेख्नुहोस् : वातावरण प्रदूषणका कारण देखिएको <u नकारात्मक</u असरका विषयमा <u…NEB 20823दिइएको अनुच्छेदलाई शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् : जीवन सङ्घर्षमय र रमनीय पनि छ जीवन जिउने पद्धतिले पनि यसमा महत्त्वपूर्ण भुमिका खेलेको हुन्छ । सम्पत्ती,…NEB 20823कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [2] (क) दिएको अनुच्छेदबाट एउटा पारिभाषिक शब्द र एउटा अनुकरणात्मक शब्द पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् : हरेक…NEB 20822दिएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको पदवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् : [3] जान्नेको सहयोग लिई उनले पुराना घडी तथा रेडियोका पाटपुर्जाबाट कम्प्युटर बनाएका…NEB 20823दिएको अनुच्छेदबाट दुईओटा तत्सम र दुईओटा आगन्तुक शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् : [2] मानिसहरू ग्रामीण क्षेत्रबाट रोजगारीका लागि सहरतिर प्रवेश गर्छन् । चाहेजस्तो…NEB 20822कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : (क) दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको निर्माण प्रक्रिया…NEB 20823

All नेपाली (Nepali) old questions