(ख) कथन परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् : बालकृष्ण समले भने "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नु पर्दछ कर्ममा ।" [?] देवकोटाले भनेका छन् "मानिस ठुलो दिलले हुन्छ जातले हुँदैन ।" [?] गुरुले मलाई सोध्नुभयो "तिमीले…

कथन परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् भन्ने प्रश्नमा कथनलाई प्रत्यक्ष कथनबाट अप्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्नुपर्छ । प्रत्यक्ष कथनमा कसैले भनेको कुरा तत्कालै उल्लेख गरिन्छ भने अप्रत्यक्ष कथनमा कथनकर्ताको नाम, कथनको समय र कथनको स्वरूपमा परिवर्तन आउँछ । यस प्रश्नमा दिइएका कथनहरूको कथन परिवर्तन गर्दा निम्नलिखित बिन्दुहरूलाई ध्यानमा राख्नुपर्छ :

1. **कथनकर्ताको नाम परिवर्तन** : प्रत्यक्ष कथनमा कसले भनेको छ भन्ने उल्लेख गरिएको हुन्छ । अप्रत्यक्ष कथनमा त्यो नाम हटाइन्छ र कथनको विषयवस्तुमा परिवर्तन आउँछ ।
2. **कथनको समय परिवर्तन** : प्रत्यक्ष कथनमा भनेको कुरा वर्तमानकालमा हुन्छ भने अप्रत्यक्ष कथनमा भूतकालमा परिवर्तन हुन्छ । उदाहरणका लागि, "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नु पर्दछ" भन्ने वर्तमानकालको कथन "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नुपर्ने थियो" भन्ने भूतकालको कथनमा परिवर्तन हुन्छ ।
3. **कथनको स्वरूप परिवर्तन** : कथनको स्वरूपमा पनि परिवर्तन आउँछ । उदाहरणका लागि, प्रश्नवाचक वाक्यमा प्रश्न चिह्न (?) हटाइन्छ र कथनको स्वरूपमा परिवर्तन आउँछ ।

### कथन परिवर्तन

1. **बालकृष्ण समले भने- "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नु पर्दछ कर्ममा ।"**
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : बालकृष्ण समले भनेका छन् कि ज्ञान विज्ञानको हात कर्ममा जोड्नुपर्ने थियो ।

2. **देवकोटाले भनेका छन् - "मानिस ठुलो दिलले हुन्छ जातले हुँदैन ।"**
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : देवकोटाले भनेका छन् कि मानिस ठुलो दिलले हुने गर्छ जातले हुँदैन ।

3. **गुरुले मलाई सोध्नुभयो- "तिमीले गृहकार्य गर्यौ त ?"**
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : गुरुले मलाई सोध्नुभयो कि मले गृहकार्य गरेको थिएँ त ।

4. **विदेशीहरूले भने-"नेपाल अत्यन्तै सुन्दर देश हो ।"**
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : विदेशीहरूले भनेका छन् कि नेपाल अत्यन्तै सुन्दर देश हो ।

### कथन परिवर्तनको नियमहरू

कथन परिवर्तन गर्दा निम्नलिखित नियमहरू पालना गर्नुपर्छ :

1. **वर्तमानकालको कथन भूतकालमा परिवर्तन** :
   - वर्तमानकालको कथनलाई भूतकालमा परिवर्तन गर्नुपर्छ । उदाहरणका लागि, "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नु पर्दछ" → "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नुपर्ने थियो" ।

2. **प्रश्नवाचक वाक्यलाई कथनवाचक वाक्यमा परिवर्तन** :
   - प्रश्नवाचक वाक्यलाई कथनवाचक वाक्यमा परिवर्तन गर्नुपर्छ । उदाहरणका लागि, "तिमीले गृहकार्य गर्यौ त ?" → "मले गृहकार्य गरेको थिएँ त" ।

3. **कथनकर्ताको नाम हटाउनु** :
   - प्रत्यक्ष कथनमा कथनकर्ताको नाम उल्लेख गरिएको हुन्छ । अप्रत्यक्ष कथनमा त्यो नाम हटाइन्छ र कथनको विषयवस्तुमा परिवर्तन आउँछ ।

4. **विशेषण र विशेष्यको परिवर्तन** :
   - कथन परिवर्तन गर्दा विशेषण र विशेष्यको पनि परिवर्तन आउँछ । उदाहरणका लागि, "ठुलो दिलले" भन्ने विशेषणको स्वरूपमा परिवर्तन आउँछ ।

### कथन परिवर्तनको उदाहरणहरू

1. **प्रत्यक्ष कथन** : रामले भने-"म तिमीलाई पुस्तक दिँदैछु ।"
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : रामले भनेका छन् कि उनी मलाई पुस्तक दिने थिए ।

2. **प्रत्यक्ष कथन** : सिता भन्छ-"म काठमाडौँ जान्छु ।"
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : सिताले भनेकी छिन कि उनी काठमाडौँ जाने थिइन् ।

3. **प्रत्यक्ष कथन** : गुरुले सोधे-"तिमीले पढेको छौ त ?"
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : गुरुले सोधे कि तिमीले पढेको थिए त ।

कथन परिवर्तन गर्दा कथनको अर्थमा कुनै परिवर्तन नआउनु पर्छ । कथन परिवर्तन गर्दा कथनको स्वरूप, समय र कथनकर्ताको नाममा परिवर्तन आउँछ । यसरी कथन परिवर्तन गर्दा नेपाली भाषाको व्याकरण र रचना नियमहरू पालना गर्नुपर्छ ।

### कथन परिवर्तनको अभ्यास

1. **प्रत्यक्ष कथन** : प्रधानमन्त्रीले भने-"नेपालको अर्थतन्त्र सुधार हुनुपर्छ ।"
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : प्रधानमन्त्रीले भनेका छन् कि नेपालको अर्थतन्त्र सुधार हुनुपर्ने थियो ।

2. **प्रत्यक्ष कथन** : विद्यार्थीले सोध्यो-"सिकाई कसरी हुन्छ ?"
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : विद्यार्थीले सोध्यो कि सिकाई कसरी हुने गर्छ ।

3. **प्रत्यक्ष कथन** : मित्रले भने-"म तिम्रो सहयोग गर्ने छु ।"
   - **अप्रत्यक्ष कथन** : मित्रले भनेका छन् कि उनी मलाई सहयोग गर्ने थिए ।

कथन परिवर्तन गर्दा कथनको अर्थमा कुनै परिवर्तन नआउनु पर्छ र कथनको स्वरूप, समय र कथनकर्ताको नाममा परिवर्तन आउँछ । यसरी कथन परिवर्तन गर्दा नेपाली भाषाको व्याकरण र रचना नियमहरू पालना गर्नुपर्छ ।

---