१६. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [४] (क) 'गोर्खे' कथामा पेशल र सतपालमध्ये कसको भूमिका मुख्य रहेको छ ? आफ्नो प्रतिक्रिया लेख्नुहोस् । (ख) "नयाँ कुराको परिकल्पना गर्ने जोखिम मोल्नुभन्दा पनि अरूले…

'गोर्खे' कथामा लेखक **लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा**ले नेपाली समाजमा प्रचलित परम्परागत मूल्य र आधुनिकता बीचको संघर्षलाई उजागर गरेका छन् । यस कथामा **पेशल** र **सतपाल** दुई प्रमुख पात्रहरूको भूमिका रहेको छ, तर **पेशलको भूमिका मुख्य** रहेको छ ।

पेशलको भूमिका मुख्य भएको कारणहरू निम्न छन् :

- **सामाजिक परिवर्तनको प्रतीक** : पेशल आधुनिक शिक्षा र विचारधाराको प्रतिनिधि हुन् । उनले परम्परागत मूल्यहरूको विरोध गर्दै नयाँ विचारहरूको पक्षमा उभिएका छन् । कथामा उनको चिन्तन र व्यवहारले समाजमा नयाँ परिवर्तनको संकेत गरेको छ ।

- **कथाको केन्द्रिय पात्र** : कथाको मुख्य घटनाहरू पेशलको जीवनसँग जोडिएका छन् । उनको विवाह, शिक्षा र समाजमा उनीको भूमिकाले कथाको मुख्य धारलाई निर्देशित गरेको छ ।

- **सतपालको भूमिका** : सतपाल पेशलको विपरीत परम्परागत मूल्यहरूको पक्षधर हुन् । उनले पेशलको आधुनिकता र परिवर्तनवादी विचारलाई अस्वीकृत गरेका छन् । तर, सतपालको भूमिका पेशलको विरोधीको रूपमा मात्र सीमित रहेको छ ।

- **सामाजिक संघर्षको प्रतिनिधित्व** : पेशल र सतपालबीचको संघर्षले नेपाली समाजमा प्रचलित परम्परागत र आधुनिक मूल्यहरू बीचको टकरावलाई दर्शाउँछ । पेशलको भूमिकाले आधुनिकता र परिवर्तनको पक्षमा उभिएको देखिन्छ, जसले कथालाई गहनता प्रदान गरेको छ ।

सतपालको भूमिका पनि महत्त्वपूर्ण छ, तर पेशलको भूमिकाले कथाको मुख्य धारलाई निर्देशित गरेको छ । पेशलको आधुनिक चिन्तन र व्यवहारले कथालाई नयाँ दिशा प्रदान गरेको छ ।

म यस भनाइप्रति **असहमति** व्यक्त गर्न चाहान्छु । नयाँ कुराको परिकल्पना गर्ने जोखिम मोल्नु र नवप्रवर्तन गर्नु मानव समाजको प्रगतिका लागि अत्यावश्यक छ ।

यस भनाइप्रति असहमति व्यक्त गर्ने कारणहरू निम्न छन् :

- **प्रगतिको लागि नवप्रवर्तन आवश्यक** : मानव समाजको विकास र प्रगतिका लागि नयाँ विचारहरूको परिकल्पना र प्रयोग गर्नु आवश्यक छ । इतिहासमा पनि यस्ता व्यक्तिहरूले नयाँ विचारहरूको परिकल्पना गरेर समाजलाई नयाँ दिशा प्रदान गरेका छन् ।

- **अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा हानिकारक** : अरूले गरेको हेरेर त्यसैको अनुसरण गर्ने चलनले समाजमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा र एकरूपताको वातावरण सिर्जना गर्दछ । यसले नवप्रवर्तन र विविधताको ह्रास गर्दछ ।

- **नवप्रवर्तनले समाजलाई समृद्ध बनाउँछ** : नयाँ विचारहरूको परिकल्पना गर्ने व्यक्तिहरूले समाजलाई नयाँ अवसरहरू प्रदान गर्छन् । उदाहरणका लागि, विज्ञान, कला र साहित्यका क्षेत्रमा नवप्रवर्तनले समाजलाई समृद्ध बनाएको छ ।

- **जोखिम मोल्नु स्वाभाविक** : जोखिम मोल्नु मानव स्वभावको हिस्सा हो । नयाँ कुराहरूको परिकल्पना गर्नु र त्यसमा जोखिम मोल्नुले मानिसलाई नयाँ सीख्ने अवसर प्रदान गर्दछ ।

- **अनुसरण गर्ने चलनले रूढिवादको वृद्धि गर्दछ** : अरूले गरेको हेरेर त्यसैको अनुसरण गर्ने चलनले समाजमा रूढिवाद र परम्परागत मूल्यहरूको वृद्धि गर्दछ, जसले समाजको विकासमा बाधा पुर्‍याउँछ ।

तसर्थ, नयाँ कुराको परिकल्पना गर्ने जोखिम मोल्नु र नवप्रवर्तन गर्नु समाजको लागि अत्यावश्यक छ । यसले समाजलाई नयाँ दिशा र अवसरहरू प्रदान गर्दछ ।