Life Skill EducationNEB 2081
मधेश प्रदेश र कर्णाली प्रदेशको भौगोलिक र आर्थिक विशेषताहरूलाई तुलनात्मक रुपमा वर्णन गर्नुहोस् । [4+4] OR नेपालमा आउने प्राकृतिक र गैरप्राकृतिक विपद्का कारण तथा विपद्ले मानवीय जीवनमा पारेको प्रभावलाई…
8मधेश प्रदेश र कर्णाली प्रदेशको भौगोलिक र आर्थिक विशेषताहरूलाई तुलनात्मक रुपमा वर्णन गर्नुहोस् । [4+4] OR नेपालमा आउने प्राकृतिक र गैरप्राकृतिक विपद्का कारण तथा विपद्ले मानवीय जीवनमा पारेको प्रभावलाई उदाहरणसहित व्याख्या गर्नुहोस् । [2+2+4]
Answer
मधेश प्रदेश र कर्णाली प्रदेशको तुलनात्मक अध्ययन
१. भौगोलिक विशेषता
| विशेषता | मधेश प्रदेश | कर्णाली प्रदेश |
|---|---|---|
| स्थान | नेपालको दक्षिणी भागमा अवस्थित, तराई र चुरेपट्टी समेटेको। | नेपालको पश्चिमी भागमा अवस्थित, हिमाल, पहाड र तराईको संक्रमण क्षेत्र। |
| भौगोलिक क्षेत्र | तराईको फैलावट, समतल भूमि, उपजाउँदो माटो। | हिमाल (अन्नपूर्ण, धौलागिरी), पहाड र तराईको संक्रमण क्षेत्र। |
| जलवायु | उष्ण जलवायु, गर्मीको समयमा तापक्रम ४०°C भन्दा माथि पुग्छ। | शीत जलवायु, हिमालमा बर्षा कम, तराईमा उष्ण। |
| मुख्य नदी | गण्डकी, कोशी, कमला, बागमती। | कर्णाली, भेरी, सेती। |
| मुख्य शहर | जनकपुर, सर्लाही, सिरहा। | भेरीगञ्ज, जुम्ला, डोल्पा। |
| उपज | धान, गहुँ, मकै, गन्ना, तेलहन। | गहुँ, मकै, जौ, कृषि कम, पशुपालन प्रमुख। |
२. आर्थिक विशेषता
| विशेषता | मधेश प्रदेश | कर्णाली प्रदेश |
|---|---|---|
| कृषि | उच्च उपज, सिँचाइको सुविधा, धानको उत्पादनमा नेपालको अग्रणी। | कम सिँचाइ, गहुँ र मकैको उत्पादन, पशुपालन प्रमुख। |
| उद्योग | साना उद्योग, खाद्य प्रसोधन, गन्ना उद्योग। | सीमित उद्योग, काठ, जडिबुटी, पशु उत्पादन। |
| सञ्चार | सडक, रेल (जनकपुर–भैरहवा), हवाई मार्ग। | सडकको अवस्था खराब, हवाई मार्ग सीमित। |
| पर्यटन | सांस्कृतिक पर्यटन (जनकपुर, मिथिला), धार्मिक स्थल। | प्राकृतिक पर्यटन (अन्नपूर्ण, धौलागिरी), सांस्कृतिक विविधता। |
| आर्थिक समस्या | बेरोजगारी, सिँचाइको अभाव, बाढीको खतरा। | अविकसित सडक, बिजुलीको अभाव, कृषि उत्पादन कम। |
विस्तृत वर्णन
मधेश प्रदेश
- भौगोलिक विशेषता: मधेश प्रदेश नेपालको दक्षिणी भागमा अवस्थित छ, जसमा तराई र चुरेपट्टी समावेश छ। यस प्रदेशको भूभाग समतल र उपजाउँदो माटो भएको हुनाले कृषि क्षेत्रमा अग्रणी छ। गण्डकी, कोशी, कमला र बागमती जस्ता नदीहरू यस प्रदेशमा बहन्छन्, जसले सिँचाइ र जलविद्युतको सम्भावना प्रदान गर्छन्।
- आर्थिक विशेषता: मधेश प्रदेशको अर्थतन्त्र कृषिमा आधारित छ। धान, गहुँ, मकै, गन्ना र तेलहन यस प्रदेशका मुख्य फसलहरू हुन्। सिँचाइको सुविधा र उपजाउँदो माटोले यसलाई नेपालको खाद्यान्न भण्डार बनाएको छ। तर, बेरोजगारी, सिँचाइको अभाव र बाढीको खतरा यस प्रदेशका प्रमुख समस्याहरू हुन्।
कर्णाली प्रदेश
- भौगोलिक विशेषता: कर्णाली प्रदेश नेपालको पश्चिमी भागमा अवस्थित छ, जसमा हिमाल, पहाड र तराईको संक्रमण क्षेत्र समावेश छ। अन्नपूर्ण, धौलागिरी जस्ता हिमालहरू यस प्रदेशमा पाइन्छन्। कर्णाली, भेरी र सेती जस्ता नदीहरू यस प्रदेशमा बहन्छन्, तर सिँचाइको सुविधा सीमित छ।
- आर्थिक विशेषता: कर्णाली प्रदेशको अर्थतन्त्र गहुँ, मकै र पशुपालनमा आधारित छ। कृषि उत्पादन कम हुनु र सडकको अवस्था खराब हुनाले यस प्रदेशको आर्थिक विकासमा बाधा आउँछ। तर, प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक विविधताले पर्यटन क्षेत्रमा सम्भावना देखाउँछ।
निष्कर्ष
मधेश प्रदेश र कर्णाली प्रदेशको भौगोलिक र आर्थिक विशेषतामा ठूलो अन्तर छ। मधेश प्रदेश कृषिमा अग्रणी छ भने कर्णाली प्रदेशको अर्थतन्त्र गहुँ र पशुपालनमा आधारित छ। दुवै प्रदेशमा आर्थिक विकासमा बाधा आउने समस्याहरू छन्, तर मधेश प्रदेशको सिँचाइ र सडकको सुविधा कर्णाली प्रदेशभन्दा राम्रो छ।
Discussion
Loading…
More Life Skill Education questions
बौद्ध परम्परामा अष्टाङ्गिक मार्ग अन्तर्गत 'सम्यक प्रयास' को अर्थ प्रस्ट पार्नुहोस् ।NEB 20821पूर्वीय र पाश्चात्य परम्परा बिचको समान विशेषता एक बुँदामा स्पष्ट पार्नुहोस् ।NEB 20821सामाजिक अनुसन्धान प्रतिवेदन तयार पार्दा सन्दर्भ सामग्रीको प्रयोगमा ध्यान दिनुपर्ने कुरा एक बुँदामा लेख्नुहोस् ।NEB 20821सूचना तथा तथ्याङ्कलाई अनुसन्धानको महत्त्वपूर्ण आधार मानिन्छ , किन ? एक बुँदामा प्रस्ट पार्नुहोस् ।NEB 20821नेपाल मण्डलको अन्तिम राजाको नाम उल्लेख गर्नुहोस् ।NEB 20821तपाईंको समुदायमा भएको सामाजिक रूपान्तरणलाई कसरी अभ्यास गर्नुभएको छ ? आफ्नो अनुभव एक बुँदामा लेख्नुहोस् ।NEB 20821