नेपालको राणाकालीन राजनीतिक अवस्था प्रजातान्त्रिक मूल्य मान्यता विपरीत भएता पनि देशको शैक्षिक, कानुनी र सामाजिक क्षेत्रमा सकारात्मक सुधारको थालनी भएको थियो । यसप्रति तपाईंको धारणा पाँच बुँदामा…

नेपालको राणाकालीन राजनीतिक अवस्था प्रजातान्त्रिक मूल्य मान्यता विपरीत भएता पनि देशको शैक्षिक, कानुनी र सामाजिक क्षेत्रमा सकारात्मक सुधारको थालनी भएको थियो भन्ने कुरा निम्न बुँदाहरूले स्पष्ट पार्दछ:

१. शिक्षा क्षेत्रमा सुधारको थालनी

राणा शासनले शिक्षा क्षेत्रमा केन्द्रीकृत सुधार गरेको थियो। यस अवधिमा:

• शिक्षा प्रणालीको आधुनिकीकरण: विद्यालयहरूको स्थापना र शिक्षा प्रणालीको संरचना सुधार गरियो। त्रिचन्द्र क्याम्पस (१९१८ ई.) जस्ता आधुनिक शिक्षण संस्थाहरूको स्थापना भयो।
• शिक्षा प्रणालीको केन्द्रीकरण: शिक्षा राणा शासनको नियन्त्रणमा रहेको थियो, जसले गर्दा शिक्षा क्षेत्रमा एकरूपता आउन थालेको थियो।
• शिक्षा क्षेत्रमा सरकारी हस्तक्षेप: शिक्षा क्षेत्रमा सरकारी नियन्त्रण बढ्यो, जसले गर्दा शिक्षा क्षेत्रमा सुधारको थालनी भएको थियो।

२. कानुनी क्षेत्रमा सुधार

राणा शासनले कानुनी क्षेत्रमा पनि सुधार गरेको थियो। यस अवधिमा:

• मुलुकी ऐनको संशोधन: मुलुकी ऐनको संशोधन गरिएको थियो, जसले गर्दा कानुनी व्यवस्था आधुनिक र व्यवस्थित भएको थियो।
• न्यायिक प्रणालीको सुधार: न्यायिक प्रणालीमा सुधार गरिएको थियो, जसले गर्दा कानुनी प्रक्रियाहरू सरल र पारदर्शी भएका थिए।
• कानुनी व्यवस्थाको केन्द्रीकरण: कानुनी व्यवस्था राणा शासनको नियन्त्रणमा रहेको थियो, जसले गर्दा कानुनी क्षेत्रमा सुधारको थालनी भएको थियो।

३. सामाजिक क्षेत्रमा सुधार

राणा शासनले सामाजिक क्षेत्रमा पनि सुधार गरेको थियो। यस अवधिमा:

• सामाजिक संरचना सुधार: सामाजिक संरचनामा सुधार गरिएको थियो, जसले गर्दा समाजमा एकरूपता आउन थालेको थियो।
• सामाजिक सुधार आन्दोलनहरूको प्रोत्साहन: सामाजिक सुधार आन्दोलनहरूको प्रोत्साहन गरिएको थियो, जसले गर्दा समाजमा सकारात्मक परिवर्तन आउन थालेको थियो।
• सामाजिक क्षेत्रमा सरकारी हस्तक्षेप: सामाजिक क्षेत्रमा सरकारी हस्तक्षेप बढ्यो, जसले गर्दा सामाजिक क्षेत्रमा सुधारको थालनी भएको थियो।

४. प्रशासनिक सुधार

राणा शासनले प्रशासनिक क्षेत्रमा पनि सुधार गरेको थियो। यस अवधिमा:

• प्रशासनिक प्रणालीको आधुनिकीकरण: प्रशासनिक प्रणाली आधुनिक र व्यवस्थित भएको थियो।
• प्रशासनिक क्षेत्रमा केन्द्रीकरण: प्रशासनिक क्षेत्रमा केन्द्रीकरण गरिएको थियो, जसले गर्दा प्रशासनिक प्रक्रियाहरू सरल र पारदर्शी भएका थिए।
• प्रशासनिक सुधारको थालनी: प्रशासनिक क्षेत्रमा सुधारको थालनी भएको थियो, जसले गर्दा देशको विकासमा सकारात्मक योगदान पुग्यो।

५. आर्थिक क्षेत्रमा सुधार

राणा शासनले आर्थिक क्षेत्रमा पनि सुधार गरेको थियो। यस अवधिमा:

• आर्थिक प्रणालीको आधुनिकीकरण: आर्थिक प्रणाली आधुनिक र व्यवस्थित भएको थियो।
• आर्थिक क्षेत्रमा सरकारी हस्तक्षेप: आर्थिक क्षेत्रमा सरकारी हस्तक्षेप बढ्यो, जसले गर्दा आर्थिक क्षेत्रमा सुधारको थालनी भएको थियो।
• आर्थिक विकासको थालनी: आर्थिक क्षेत्रमा सुधारको थालनी भएको थियो, जसले गर्दा देशको आर्थिक विकासमा सकारात्मक योगदान पुग्यो।

यसरी, राणा शासनले प्रजातान्त्रिक मूल्य मान्यता विपरीत भएता पनि देशको शैक्षिक, कानुनी र सामाजिक क्षेत्रमा सकारात्मक सुधारको थालनी गरेको थियो। यी सुधारहरूले नेपालको विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्यो।