नेपालको संविधान बमोजिम स्थानीय तहका कुनै दशवटा अधिकारका सूची बनाउनुहोस् । [5]

नेपालको संविधान २०७२ बमोजिम स्थानीय तहलाई ७५ वटा अधिकार प्रदान गरिएको छ, जसमा आर्थिक, सामाजिक, भौतिक, सांस्कृतिक तथा प्रशासनिक क्षेत्रहरू समेटिएका छन्। स्थानीय तहका दशवटा प्रमुख अधिकारहरू निम्नानुसार छन्:

1. आर्थिक विकास तथा योजना बनाउने अधिकार स्थानीय तहले आफ्नो क्षेत्रमा आर्थिक विकासको योजना बनाउने, बजेट तयार पार्ने, कार्यान्वयन गर्ने र मूल्यांकन गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले स्थानीय स्तरमा रोजगारी सृजना, उद्यमशीलता प्रवर्द्धन र आर्थिक समृद्धिको लागि कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्न सक्दछ।

2. सामाजिक विकास तथा सेवा प्रवाह गर्ने अधिकार स्थानीय तहले स्वास्थ्य, शिक्षा, स्वच्छता, पेयजल, सडक, विद्युत्, सञ्चार तथा अन्य सामाजिक सेवाहरूको व्यवस्था गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले महिलाहरू, बालबालिकाहरू, दलितहरू, अल्पसङ्ख्यक समुदायहरू र अन्य पिछडिएका वर्गहरूको हितको लागि विशेष कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्न सक्दछ।

3. भौतिक पूर्वाधार विकास गर्ने अधिकार स्थानीय तहले सडक, पुल, सिँचाइ, विद्युत्, सञ्चार, जलस्रोत, पर्यटन तथा अन्य भौतिक पूर्वाधारहरूको विकास गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले स्थानीय स्तरमा आधुनिक पूर्वाधारको विकास गरी आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा योगदान पुर्‍याउँदछ।

4. कृषि तथा पशुपालन विकास गर्ने अधिकार स्थानीय तहले कृषि, पशुपालन, मत्स्यपालन तथा वनसम्पदाको विकास गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले कृषकहरूको लागि सिँचाइ, कृषि उपकरण, बीउ तथा खाद्य सामग्रीको व्यवस्था गरी कृषि क्षेत्रलाई समृद्ध बनाउँदछ।

5. सामाजिक न्याय तथा समावेशी विकासको अधिकार स्थानीय तहले दलित, अल्पसङ्ख्यक, महिला, वरिष्ठ नागरिक तथा अन्य पिछडिएका वर्गहरूको हक र अधिकारको रक्षा गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले सामाजिक न्यायको लागि कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरी समावेशी विकासमा योगदान पुर्‍याउँदछ।

6. स्थानीय स्तरमा कानून तथा शासन व्यवस्थापन गर्ने अधिकार स्थानीय तहले स्थानीय स्तरमा कानून बनाउने, कार्यान्वयन गर्ने र निगरानी गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले स्थानीय स्तरमा शासन व्यवस्थापन गर्ने र स्थानीय प्रशासनको सुधार गर्ने कार्यहरू सम्पन्न गर्दछ।

7. स्थानीय स्तरमा पर्यावरण संरक्षण तथा प्राकृतिक स्रोतको व्यवस्थापन गर्ने अधिकार स्थानीय तहले पर्यावरण संरक्षण, वनसम्पदा, जलस्रोत तथा भूमि व्यवस्थापन गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले प्रदूषण नियन्त्रण र वातावरण संरक्षणका लागि कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दछ।

8. स्थानीय स्तरमा सांस्कृतिक तथा धार्मिक विकास गर्ने अधिकार स्थानीय तहले स्थानीय सांस्कृतिक, धार्मिक तथा ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षण र विकास गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले स्थानीय स्तरमा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरी सांस्कृतिक विविधताको संरक्षण गर्दछ।

9. स्थानीय स्तरमा शान्ति तथा सुरक्षा व्यवस्थापन गर्ने अधिकार स्थानीय तहले स्थानीय स्तरमा शान्ति र सुरक्षा व्यवस्थापन गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले स्थानीय स्तरमा आपराधिक गतिविधिहरूको रोकथाम गरी शान्ति र सुरक्षा कायम राख्दछ।

10. स्थानीय स्तरमा नागरिकता तथा निवासको व्यवस्थापन गर्ने अधिकार स्थानीय तहले स्थानीय स्तरमा नागरिकता तथा निवासको व्यवस्थापन गर्ने अधिकार राख्दछ। यसले स्थानीय स्तरमा जन्म, मृत्यु तथा विवाहको रेकर्ड गर्ने कार्यहरू सम्पन्न गर्दछ।

यसरी नेपालको संविधान २०७२ बमोजिम स्थानीय तहलाई विभिन्न क्षेत्रमा अधिकार प्रदान गरिएको छ, जसले गर्दा स्थानीय स्तरमा विकास, शासन र सेवा प्रवाहमा सुधार आउँदछ।