Life Skill EducationNEB 2081
नेपालको संविधान बमोजिम संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहका दश साझा अधिकारको सूची तयार पार्नुहोस् ।
5Answer
नेपालको संविधान २०७२ को भाग ५ मा संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहबीचको साझा अधिकारको सूची उल्लेख गरिएको छ। यी अधिकारहरूको उद्देश्य मुलुकभर एकरूपता कायम गर्नु र समन्वयपूर्ण विकास गर्नु हो। दश साझा अधिकारहरू निम्नानुसार छन्:
शिक्षा: शिक्षा क्षेत्रमा संघ, प्रदेश र स्थानीय तहले मिलेर काम गर्नुपर्छ। यसमा प्राथमिक, माध्यमिक, उच्च शिक्षा र प्राविधिक शिक्षाको व्यवस्था पर्दछ। शिक्षा प्रणालीको एकीकरण, शिक्षक तालिम, शिक्षण सामग्रीको विकास र शिक्षा सेवाको विस्तार गर्ने काम साझा अधिकारको दायरामा पर्दछ।
स्वास्थ्य: स्वास्थ्य सेवाको व्यवस्था, रोग नियन्त्रण तथा उपचार, स्वास्थ्य संस्थाको स्थापना र स्वास्थ्य कर्मचारीको तालिम साझा अधिकारको क्षेत्रमा पर्दछ। यसमा मुलुकभर स्वास्थ्य सेवाको एकरूपता कायम गर्ने काम पर्दछ।
सामाजिक सुरक्षा: वृद्धावस्था, अपाङ्गता, असहायता तथा अन्य सामाजिक सुरक्षा सेवाको व्यवस्था गर्ने काम साझा अधिकारको दायरामा पर्दछ। यसमा सामाजिक सुरक्षा कोषको व्यवस्था, सहायता रोजगारी तथा पुनर्वास सेवाको व्यवस्था पर्दछ।
जनसङ्ख्या नियन्त्रण: जनसङ्ख्या नीति कार्यान्वयन, प्रजनन स्वास्थ्य सेवाको व्यवस्था, जनसङ्ख्या अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्ने काम साझा अधिकारको क्षेत्रमा पर्दछ।
पर्यावरण संरक्षण: प्रकृतिको संरक्षण, वातावरण प्रदूषण नियन्त्रण, जलवायु परिवर्तनको प्रभाव कम गर्ने तथा पर्यावरण संरक्षणका लागि नीति बनाउने काम साझा अधिकारको दायरामा पर्दछ।
सांस्कृतिक अधिकार: सांस्कृतिक विविधताको संरक्षण, सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण, सांस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना तथा सांस्कृतिक विकासका लागि नीति बनाउने काम साझा अधिकारको क्षेत्रमा पर्दछ।
विज्ञान तथा प्रविधिको विकास: विज्ञान तथा प्रविधि क्षेत्रमा अनुसन्धान, प्रविधि हस्तान्तरण, विज्ञान तथा प्रविधि क्षेत्रमा मानव संसाधन विकास तथा विज्ञान तथा प्रविधि क्षेत्रमा नीति बनाउने काम साझा अधिकारको दायरामा पर्दछ।
पर्यटन: पर्यटन क्षेत्रको विकास, पर्यटन सेवाको व्यवस्था, पर्यटन स्थलको विकास तथा पर्यटन क्षेत्रमा नीति बनाउने काम साझा अधिकारको क्षेत्रमा पर्दछ।
वन तथा वन्यजन्तु संरक्षण: वन संरक्षण, वन्यजन्तु तथा जैविक विविधताको संरक्षण, वन तथा वन्यजन्तु संरक्षणका लागि नीति बनाउने तथा वन तथा वन्यजन्तु संरक्षणका लागि कार्यक्रमको कार्यान्वयन गर्ने काम साझा अधिकारको दायरामा पर्दछ।
सडक तथा यातायात: राष्ट्रिय सडक नेटवर्कको विकास, यातायात व्यवस्थापन, सडक तथा यातायात सेवाको व्यवस्था तथा यातायात क्षेत्रमा नीति बनाउने काम साझा अधिकारको क्षेत्रमा पर्दछ।
यी साझा अधिकारहरूको कार्यान्वयन गर्न संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहबीच समन्वय र सहकार्य आवश्यक हुन्छ।
Discussion
Loading…