Life Skill EducationNEB 2082
'अव्यवस्थित सहरीकरणको नकारात्मक प्रभाव हुँदा हुँदै पनि सहरीकरण अपरिहार्य बनेको छ' । यो भनाइलाई पाँच बुँदामा पुष्टि गर्नुहोस् ।
5Answer
उत्तर:
अव्यवस्थित सहरीकरणले गर्दा वातावरण प्रदूषण, सामाजिक असमानता, बेरोजगारी, अव्यवस्थित बस्ती विकास आदि समस्याहरू सिर्जना हुन्छन्। तथापि, सहरीकरणको अपरिहार्यता निम्नलिखित पाँच बुँदाबाट पुष्टि हुन्छ:
आर्थिक विकासको प्रेरणा: सहरीकरणले उद्योग-व्यवसाय, व्यापार तथा सेवा क्षेत्रको विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। शहरहरूले औद्योगिक क्षेत्रहरूको केन्द्र बनेर रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्छन्। उदाहरणका लागि, काठमाडौँ उपत्यकाले नेपालको ३०% भन्दा बढी औद्योगिक उत्पादनको योगदान गर्छ। यसले ग्रामीण क्षेत्रबाट शहरी क्षेत्रमा जनसङ्ख्या सङ्केन्द्रण हुने प्रेरणा दिन्छ।
सामाजिक-सांस्कृतिक विकास: शहरहरूले शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा, सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू तथा मनोरञ्जनका अवसरहरू प्रदान गर्छन्। यसले मानिसहरूको जीवनस्तर उकास्नमा सहयोग गर्छ। उदाहरणका लागि, पोखरा जस्ता शहरहरूले पर्यटन, शिक्षा तथा स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछन्।
तकनीकी प्रगति: सहरीकरणले सञ्चार, परिवहन तथा सूचना प्रविधिको विकासमा त्वरित प्रगति ल्याउँछ। शहरहरूमा इण्टरनेट, स्मार्ट सिटी, आधुनिक परिवहन प्रणाली आदि सुविधाहरू उपलब्ध हुन्छन्। यसले ग्रामीण क्षेत्रलाई पछाडि पार्न सक्छ, तर सहरीकरणको अभावमा यस्ता सुविधाहरूको विकास सम्भव नहुने हुन्छ।
राजनीतिक एकता: सहरीकरणले केन्द्रित शासन व्यवस्था तथा सामाजिक समरूपता कायम राख्नमा सहयोग गर्छ। शहरहरूले राजनीतिक, प्रशासनिक तथा कानुनी सेवा प्रदान गर्छन्। यसले देशको एकता तथा स्थिरता कायम राख्नमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। उदाहरणका लागि, नेपालको राजधानी काठमाडौँले केन्द्र सरकारको प्रशासनिक कार्यहरू सञ्चालन गर्छ।
वैश्विक प्रतिस्पर्धा: सहरीकरणले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार तथा वैश्विक अर्थतन्त्रमा सहभागिता बढाउँछ। शहरहरूले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, पर्यटन तथा विदेशी निवेश आकर्षित गर्छन्। उदाहरणका लागि, नेपालको सिमाना शुल्क क्षेत्रहरू तथा मुक्त व्यापार क्षेत्रहरूले वैश्विक व्यापारमा सहभागिता बढाउँछन्।
यसरी, सहरीकरणले आर्थिक, सामाजिक, तकनीकी तथा राजनीतिक क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ। अव्यवस्थित सहरीकरणको नकारात्मक प्रभावलाई नियन्त्रण गर्ने उपायहरू अपनाउँदै सहरीकरणलाई व्यवस्थित रूपमा अगाडि बढाउनु आवश्यक छ।
Discussion
Loading…