नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)
(क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एक शब्द बनाउनु होस् : उपसर्ग: सु, अन्, बद प्रत्यय: ईय, ता, यौली । (ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह…
6(क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एक शब्द बनाउनु होस् : उपसर्ग: सु, अन्, बद प्रत्यय: ईय, ता, यौली । (ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : घामछाया जस्तो जीवनमा सुखदुःख आलोपालो गर्दै आइ रहन्छन् । गगनचुम्बी महलमा बसे पनि, सगरमाथाको चुचुरोमा चढे पनि र मखिबुट्टे कपडाले जतिसुकै आडसाड सिँगारे पनि हामी पीताम्बर बन्न सक्तैनौँ । न त खुरूरुरू आ-आफ्नो काम गर्न छोडेर मुख बिगार्दैमा हात्तीसुँढे लम्बोदर नै बन्न सक्छौँ । (ग) तल दिइएको अनुच्छेदबाट छ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नुहोस् : मनोरम नदीनाला र सरोवरहरू हेर्नका लागि प्रत्येक वर्ष थुप्रै विदेशी पर्यटकहरू नेपाल आउने गर्दछन् । उनीहरू यहाँ जातीय, धार्मिक, सांस्कृतिक र भाषिक विविधताका बिचमा सामाजिक सद्भाव र राष्ट्रिय एकताको जगमग ज्योति पाउँछन् । उनीहरू नृत्याङ्गनाका छमछम नाचहरू हेर्दै नेपालमै पुराणहरूमा वर्णित स्वर्गको झल्को अनुभव गर्दछन् ।
Answer
### **(क) उपसर्ग र प्रत्यय लगाई शब्द निर्माण**
#### **उपसर्गबाट शब्द निर्माण**
1. **सु** उपसर्ग लगाई शब्द:
- **सु** + **ख्याल** = **सुख्याल**
- **सु** + **शिक्षा** = **सुशिक्षा**
- **सु** + **विचार** = **सुविचार**
2. **अन्** उपसर्ग लगाई शब्द:
- **अन्** + **जान** = **अंजान**
- **अन्** + **भिज्ञ** = **अनभिज्ञ**
- **अन्** + **गत** = **अनगत**
3. **बद** उपसर्ग लगाई शब्द:
- **बद** + **नाम** = **बदनाम**
- **बद** + **धन** = **बदधन**
- **बद** + **नाम** = **बदनामी**
---
#### **प्रत्ययबाट शब्द निर्माण**
1. **ईय** प्रत्यय लगाई शब्द:
- **राष्ट्र** + **ईय** = **राष्ट्रीय**
- **अन्तर्राष्ट्र** + **ईय** = **अन्तर्राष्ट्रीय**
- **सामाजिक** + **ईय** = **सामाजिकीय** (अथवा **सामाजिक** नै पर्याप्त हुन्छ)
2. **ता** प्रत्यय लगाई शब्द:
- **महान** + **ता** = **महानता**
- **धनी** + **ता** = **धनीता**
- **सत्य** + **ता** = **सत्यता**
3. **यौली** प्रत्यय लगाई शब्द:
- **मित्र** + **यौली** = **मित्रयौली**
- **साथी** + **यौली** = **साथीयौली**
- **भाई** + **यौली** = **भ्रातृयौली** (अथवा **भ्रातृ** नै पर्याप्त हुन्छ)
---
### **(ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्द**
#### **अनुच्छेद:**
*"घामछाया जस्तो जीवनमा सुखदुःख आलोपालो गर्दै आइ रहन्छन् । गगनचुम्बी महलमा बसे पनि, सगरमाथाको चुचुरोमा चढे पनि र मखिबुट्टे कपडाले जतिसुकै आडसाड सिँगारे पनि हामी पीताम्बर बन्न सक्तैनौँ । न त खुरूरुरू आ-आफ्नो काम गर्न छोडेर मुख बिगार्दैमा हात्तीसुँढे लम्बोदर नै बन्न सक्छौँ ।"*
#### **१. समस्त शब्द (३ वटा) र तिनको विग्रह:**
| **समस्त शब्द** | **विग्रह** | **प्रकार** |
|-------------------|------------|------------|
| **घामछाया** | घाम + छाया | द्वन्द्व समास |
| **सुखदुःख** | सुख + दुःख | द्वन्द्व समास |
| **आलोपालो** | आलो + पालो | द्वन्द्व समास |
#### **२. द्वित्व व्युत्पन्न शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया:**
| **द्वित्व व्युत्पन्न शब्द** | **निर्माण प्रक्रिया** | **व्याख्या** |
|--------------------------|----------------------|------------|
| **आलोपालो** | आलो + पालो | "आलो" र "पालो" दुई शब्दको पुनरावृत्ति (द्वित्व) भएर बनेको हो। |
| **खुरूरुरू** | खुरू + रुरू | "खुरू" र "रुरू" दुई शब्दको पुनरावृत्ति (द्वित्व) भएर बनेको हो। |
| **मखिबुट्टे** | मखि + बुट्टे | "मखि" (मक्खी) र "बुट्टे" (बुट्टे) दुई शब्दको पुनरावृत्ति (द्वित्व) भएर बनेको हो। |
---
### **(ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द र सन्धि विच्छेद**
#### **अनुच्छेद:**
*"मनोरम नदीनाला र सरोवरहरू हेर्नका लागि प्रत्येक वर्ष थुप्रै विदेशी पर्यटकहरू नेपाल आउने गर्दछन् । उनीहरू यहाँ जातीय, धार्मिक, सांस्कृतिक र भाषिक विविधताका बिचमा सामाजिक सद्भाव र राष्ट्रिय एकताको जगमग ज्योति पाउँछन् । उनीहरू नृत्याङ्गनाका छमछम नाचहरू हेर्दै नेपालमै पुराणहरूमा वर्णित स्वर्गको झल्को अनुभव गर्दछन् ।"*
#### **६ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द र सन्धि विच्छेद:**
| **सन्धियुक्त शब्द** | **सन्धि विच्छेद** | **सन्धि प्रकार** |
|----------------------|---------------------|-------------------|
| **मनोरम** | मनः + राम | विसर्ग सन्धि |
| **नदीनाला** | नदी + नाला | व्यंजन सन्धि (न + न = न्न) |
| **जातीय** | जाति + ईय | प्रत्यय सन्धि (ईय प्रत्यय) |
| **सांस्कृतिक** | संस्कृति + इक | व्यंजन सन्धि (क् + इ = क्) |
| **राष्ट्रिय** | राष्ट्र + ईय | प्रत्यय सन्धि (ईय प्रत्यय) |
| **स्वर्गको** | स्वर्ग + को | व्यंजन सन्धि (ग् + को = गको) |
---
Discussion
Loading…
More नेपाली (Nepali) questions
दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको अक्षर संरचना देखाई अक्षर सङ्ख्या लेख्नुहोस् : वातावरण प्रदूषणका कारण देखिएको <u नकारात्मक</u असरका विषयमा <u…NEB 20823दिइएको अनुच्छेदलाई शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् : जीवन सङ्घर्षमय र रमनीय पनि छ जीवन जिउने पद्धतिले पनि यसमा महत्त्वपूर्ण भुमिका खेलेको हुन्छ । सम्पत्ती,…NEB 20823कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [2] (क) दिएको अनुच्छेदबाट एउटा पारिभाषिक शब्द र एउटा अनुकरणात्मक शब्द पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् : हरेक…NEB 20822दिएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको पदवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् : [3] जान्नेको सहयोग लिई उनले पुराना घडी तथा रेडियोका पाटपुर्जाबाट कम्प्युटर बनाएका…NEB 20823दिएको अनुच्छेदबाट दुईओटा तत्सम र दुईओटा आगन्तुक शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् : [2] मानिसहरू ग्रामीण क्षेत्रबाट रोजगारीका लागि सहरतिर प्रवेश गर्छन् । चाहेजस्तो…NEB 20822कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : (क) दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको निर्माण प्रक्रिया…NEB 20823