(ख) कथन परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् : बालकृष्ण समले भने "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नु पर्दछ कर्ममा ।" [?] देवकोटाले भनेका छन् "मानिस ठुलो दिलले हुन्छ जातले हुँदैन ।" [?] गुरुले मलाई सोध्नुभयो "तिमीले…

कथन परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् भन्ने प्रश्नमा कथनलाई प्रत्यक्ष कथनबाट अप्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्नुपर्छ । प्रत्यक्ष कथनमा कसैले भनेको कुरा तत्कालै उल्लेख गरिन्छ भने अप्रत्यक्ष कथनमा कथनकर्ताको नाम, कथनको समय र कथनको स्वरूपमा परिवर्तन आउँछ । कथन परिवर्तन गर्दा निम्न बुँदाहरू ध्यानमा राख्नुपर्छ :
- कथनकर्ताको नाम वा शब्दमा परिवर्तन आउँछ ।
- कथनको समयमा परिवर्तन आउँछ (वर्तमान काल भएको कथन भूतकालमा परिवर्तन हुन्छ) ।
- कथनको स्वरूपमा परिवर्तन आउँछ (प्रश्नवाचक कथनमा प्रश्नवाचक शब्दहरू हटाइन्छ) ।

### **१. बालकृष्ण समले भने- "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नु पर्दछ कर्ममा ।"**
**अप्रत्यक्ष कथन :**
बालकृष्ण समले भने कि ज्ञान विज्ञानको हात कर्ममा जोड्नुपर्दछ ।

### **२. देवकोटाले भनेका छन् - "मानिस ठुलो दिलले हुन्छ जातले हुँदैन ।"**
**अप्रत्यक्ष कथन :**
देवकोटाले भनेका छन् कि मानिस जातले भन्दा ठुलो दिलले हुन्छ ।

### **३. गुरुले मलाई सोध्नुभयो- "तिमीले गृहकार्य गर्यौ त ?"**
**अप्रत्यक्ष कथन :**
गुरुले मलाई सोध्नुभयो कि मले गृहकार्य गरेको छु कि छैन ।

### **४. विदेशीहरूले भने-"नेपाल अत्यन्तै सुन्दर देश हो ।"**
**अप्रत्यक्ष कथन :**
विदेशीहरूले भने कि नेपाल अत्यन्तै सुन्दर देश हो ।

---
### **कथन परिवर्तन गर्ने नियमहरू :**
१. **"भन्यो" भनेर भनिएको कथनमा "भने" वा "भनेका छन्" हुन्छ ।**
   - प्रत्यक्ष : "तिमीले गृहकार्य गर्यौ त ?" भनेर सोध्यो ।
   - अप्रत्यक्ष : सोध्यो कि तिमीले गृहकार्य गरेको छु कि छैन ।

२. **"हो" भनेर भनिएको कथनमा "हुन्छ" वा "हुन्थ्यो" हुन्छ ।**
   - प्रत्यक्ष : "नेपाल सुन्दर देश हो ।"
   - अप्रत्यक्ष : भने कि नेपाल सुन्दर देश हो ।

३. **"हुन्छ" भनेर भनिएको कथनमा "हुन्छ" वा "हुन्थ्यो" हुन्छ ।**
   - प्रत्यक्ष : "मानिस ठुलो दिलले हुन्छ ।"
   - अप्रत्यक्ष : भने कि मानिस ठुलो दिलले हुन्छ ।

४. **"गरेको छु" भनेर भनिएको कथनमा "गरेको छ" वा "गरेको थियो" हुन्छ ।**
   - प्रत्यक्ष : "मले गृहकार्य गरेको छु ।"
   - अप्रत्यक्ष : भने कि मले गृहकार्य गरेको छ ।

५. **"ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नु पर्दछ" भनेर भनिएको कथनमा "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नुपर्दछ" हुन्छ ।**
   - प्रत्यक्ष : "ज्ञान विज्ञानको हात जोड्नु पर्दछ ।"
   - अप्रत्यक्ष : भने कि ज्ञान विज्ञानको हात कर्ममा जोड्नुपर्दछ ।

---
### **कथन परिवर्तन गर्ने उदाहरणहरू :**
| **प्रत्यक्ष कथन** | **अप्रत्यक्ष कथन** |
|-------------------|-------------------|
| "मले पुस्तक पढेको छु ।" भने । | भने कि मले पुस्तक पढेको छु । |
| "तिमीले कसरी भेट्नु भयो ?" सोध्यो । | सोध्यो कि तिमीले कसरी भेट्नु भयो । |
| "नेपालको हिमाल सुन्दर छ ।" भने । | भने कि नेपालको हिमाल सुन्दर छ । |
| "तिमीले कसरी भेट्नु भयो ?" सोध्यो । | सोध्यो कि तिमीले कसरी भेट्नु भयो । |

---
### **निष्कर्ष :**
कथन परिवर्तन गर्दा कथनको स्वरूप, समय र कथनकर्ताको नाममा ध्यान दिनुपर्छ । प्रत्यक्ष कथनलाई अप्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्दा कथनको स्वरूपमा परिवर्तन आउँछ । यसरी परिवर्तन गर्दा कथनको अर्थमा कुनै परिवर्तन आउनु हुँदैन । कथन परिवर्तन गर्दा कथनको काल, कथनको स्वरूप र कथनकर्ताको नाममा ध्यान दिनुपर्छ । यसरी परिवर्तन गर्दा कथनको अर्थमा कुनै परिवर्तन आउनु हुँदैन ।

---