नेपाली (Nepali)NEB 2076 (old course)
कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : a) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द खोजी लेख्नुहोस् : आजभोलि सांस्कृतिक मूल्यमान्यताप्रतिको सोचमा निकै परिवर्तन आएको…
6कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : a) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द खोजी लेख्नुहोस् : आजभोलि सांस्कृतिक मूल्यमान्यताप्रतिको सोचमा निकै परिवर्तन आएको छ । गरिबी र स्वार्थीपनले सामाजिक भेदभावका घटना बढ्दै गएका छन् । वर्गीय विभेद चुलिँदै छ । अधिकार खोज्ने र कर्तव्य बिर्सनेहरूको सङ्ख्या अनगिन्ती छ । b) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द खोजी विग्रह गर्नुहोस् र तीनओटा द्वित्व शब्द खोजी निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : ठुल्कान्छाले पञ्चरत्नका गरगहना लगाएर वायुपङ्खी घोडा चढी सरसामान बोकेर आकाशतिर उडिरहेको सपना देख्यो । त्यहाँ सबै घरघरमा बसेका रहेछन् । कामसाम केही नगरेर के खाएका होलान भनी ऊ चकित भएछ । सगरमाथाभन्दा कति माथि उडेको अनुभव उसलाई भएको थियो । केही छिनमै वारिपारि हेर्दै आनन्द लिएको बेला दोबाटोमा रहेको मन्दिरमा बजेको घण्टीको आवाजले उसको निद्रासिद्रा हरायो । c) तलको अनुच्छेदबाट छओटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नुहोस् : संसारमा सबैभन्दा महत्त्वका साथ हेरिएका कुराहरू धन र मन नै देखिएका छन् । धनले मानवता र सरसहयोग बढाउन मद्दत गरेमा सार्थक हुन्छ भने मनले पवित्र पनको अनुभव गर्न सक्नुपर्छ । मानवको उत्पत्तिदेखि अहिलेसम्म यताउता जसरी सोचे पनि कामसाम नगरी खान खोज्ने भुसतिघ्रेहरूलाई गाउँगाउँबाट सचेत गराउनु आवश्यक देखिन्छ । आजभोलि त धन भनेपछि महादेवका त्रिनेत्र खुल्छन् भन्ने गर्दछन् ।
Answer
### a) उपसर्ग र प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द
#### **उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द (३)**
1. **सांस्कृतिक** → उपसर्ग: *सं-* (संस्कृत)
2. **वर्गीय** → उपसर्ग: *वर्ग-* (वर्ग)
3. **अनगिन्ती** → उपसर्ग: *अ-* (गिन्ती)
#### **प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द (३)**
1. **सोचमा** → मूल शब्द: *सोच* + प्रत्यय: *-मा*
2. **घटना** → मूल शब्द: *घट* + प्रत्यय: *-ना*
3. **कर्तव्य** → मूल शब्द: *कर्ता* + प्रत्यय: *-व्य*
---
### b) समस्त शब्द र द्वित्व शब्द
#### **समस्त शब्द (३) र विग्रह**
1. **गरगहना** → *गर* (गला) + *गहना* (गहना) → **गला र गहना**
2. **सरसामान** → *सर* (सजावट) + *सामान* → **सजावट र सामान**
3. **निद्रासिद्रा** → *निद्रा* + *सिद्रा* (निद्रा) → **निद्रा र सिद्रा (दुई प्रकारको निद्रा)**
#### **द्वित्व शब्द (३) र निर्माण प्रक्रिया**
1. **घरघरमा** → *घर* + *घर* → **घरको आवाज (द्वित्व)**
2. **कामसाम** → *काम* + *साम* → **काम र साम (दुई प्रकारको)**
3. **वारिपारि** → *वारी* + *पारी* → **वारी र पारी (दुई प्रकारको समय)**
---
### c) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द (६) र सन्धि विच्छेद
1. **सबैभन्दा** → *सबै* + *भन्दा* → **सबै + भन्दा (सन्धि: इकारान्त + अकारान्त → इ + अ = ई)**
2. **साथ** → *स* + *अथ* → **स + अथ (सन्धि: स + अ = स)**
3. **मानवता** → *मानव* + *ता* → **मानव + ता (सन्धि: त + त = त)**
4. **सचेत** → *स* + *चेत* → **स + चेत (सन्धि: स + च = स)**
5. **महादेवका** → *महादेव* + *का* → **महादेव + का (सन्धि: क + अ = क)**
6. **त्रिनेत्र** → *त्रि* + *नेत्र* → **त्रि + नेत्र (सन्धि: इ + अ = ई)**
---
Discussion
Loading…