नेपाली (Nepali)NEB 2076 (old course)
कुनै दुई प्रश्नको मात्र उत्तर दिनुपर्ने क. दिएएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गर्नुपर्ने उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द उपसर्ग प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द…
3कुनै दुई प्रश्नको मात्र उत्तर दिनुपर्ने क. दिएएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गर्नुपर्ने उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द | उपसर्ग | प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द | प्रत्यय विभेद | वि | सांस्कृतिक | इक अधिकार | अधि | गरिबी | ई अनगिन्ती | अन | कर्तव्य | तव्य अङ्क वितरण : उल्लिखित वा अन्य यस्तै शब्द पहिचान गरी उपसर्ग तथा प्रत्यय देखाएमा आधा (०.५) अङ्कका दरले जम्मा ३ अङ्क दिने । ख. दिएएको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्ने र द्वित्व शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउने समस्त शब्द | विग्रह ठुल्कान्छा | ठुलो कान्छा पञ्चरत्न | पाँच (पञ्च) रत्नको समूह वारिपारि | वारि र पारि दोबाटो | दुई बाटाको सङ्गम द्वित्व शब्द | निर्माण प्रक्रिया गरगहना | गहना गहना सरसामान | सामान सामान घरघर | घर घर कामसाम | काम काम निद्रासिद्रा | निद्रा निद्रा अङ्क वितरण : माथिका वा अन्य यस्तै तीन तीनओटा शब्द खोजी समस्त शब्दको विग्रह तथा द्वित्व शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाएमा प्रत्येक शब्दको आधा (०.५) अङ्कका दरले जम्मा ३ अङ्क दिने । ग. दिएएको अनुच्छेदबाट ६ ओटा सन्धियुक्त शब्दहरू छान्नुपर्ने सन्धियुक्त शब्द | सन्धि विच्छेद संसार | सम+सार महत्त्व | महत्+त्व मानवता | मानव+ता जसरी | जो (जस)+अरी सोचे | सोच+ए महादेव | महान+देव त्रिनेत्र | त्रि+नेत्र अङ्क वितरण : माथिका वा अन्य यस्तै खालका सन्धियुक्त शब्द छानी सन्धि विच्छेद गरेमा प्रत्येक शब्दका लागि आधा (०.५) अङ्कका दरले जम्मा ३ अङ्क दिने ।
Answer
### क. उपसर्ग तथा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्दहरू
| उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द | उपसर्ग | प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द | प्रत्यय |
|------------------------|---------|------------------------|---------|
| **अनुच्छेद** | अन् | **सांस्कृतिक** | इक |
| **अन्याय** | अन् | **कर्तव्य** | तव्य |
| **अनुपस्थित** | अन् | **गरीबी** | ई |
**व्याख्या:**
- **अनुच्छेद** = अन् + उच्छेद
- **अन्याय** = अन् + याय
- **अनुपस्थित** = अन् + उपस्थित
- **सांस्कृतिक** = संस्कृति + इक
- **कर्तव्य** = कृ + तव्य
- **गरीबी** = गरीब + ई
---
### ख. समस्त तथा द्वित्व शब्दहरू
#### **समस्त शब्द र विग्रह**
| समस्त शब्द | विग्रह |
|----------------|----------------------------|
| **ठुल्कान्छा** | ठुलो + कान्छा |
| **पञ्चरत्न** | पाँच (पञ्च) + रत्न |
| **वारिपारि** | वारि + पारि |
#### **द्वित्व शब्द र निर्माण प्रक्रिया**
| द्वित्व शब्द | निर्माण प्रक्रिया |
|---------------|--------------------------------------|
| **गरगहना** | गहना + गहना (अर्थवाचक) |
| **सरसामान** | सामान + सामान (अर्थवाचक) |
| **घरघर** | घर + घर (अर्थवाचक) |
**व्याख्या:**
- **ठुल्कान्छा** = ठुलो र कान्छा दुई भाइबीचको सम्बन्ध
- **पञ्चरत्न** = पाँच रत्नहरूको समूह
- **वारिपारि** = वारि र पारि (पानी र पारि) को समस्त रूप
- **गरगहना** = गहना गहना (दुई गहना) को अर्थवाचक द्वित्व
- **सरसामान** = सामान सामान (दुई प्रकारको सामान) को अर्थवाचक द्वित्व
- **घरघर** = घर घर (दुई घर) को अर्थवाचक द्वित्व
---
### ग. सन्धियुक्त शब्दहरू
| सन्धियुक्त शब्द | सन्धि विच्छेद |
|------------------|-----------------------|
| **संसार** | सम् + सार |
| **महत्त्व** | महत् + त्व |
| **मानवता** | मानव + ता |
| **जसरी** | जस + अरी |
| **सोचे** | सोच + ए |
| **त्रिनेत्र** | त्रि + नेत्र |
**व्याख्या:**
- **संसार** = सम् (सबै) + सार (आरम्भ) → सम् + सार = संसार
- **महत्त्व** = महत् (महान) + त्व (गुण) → महत् + त्व = महत्त्व
- **मानवता** = मानव + ता (गुण) → मानव + ता = मानवता
- **जसरी** = जस (जस्तै) + अरी (प्रत्यय) → जस + अरी = जसरी
- **सोचे** = सोच + ए (कृदन्त) → सोच + ए = सोचे
- **त्रिनेत्र** = त्रि (तीन) + नेत्र → त्रि + नेत्र = त्रिनेत्र
Discussion
Loading…