नेपाली (Nepali)NEB 2082
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : (क) दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : [3] आजको अभिभावक सामाजिक र…
3कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
- (क) दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : [3] आजको अभिभावक सामाजिक र राष्ट्रिय उत्तरदायित्वसमेत वहन गर्न सक्ने हुनुपर्दछ । शिक्षालाई मेरुदण्ड मानी शिक्षित र स्वावलम्बी जनशक्तिको उत्पादन गर्दै औद्योगिक र व्यावसायिक परिवेश निर्माण गर्न सामर्थ्यशील हुनुपर्दछ । OR
- (ख) दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द र तीनओटा द्वित्व व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी समस्त शब्दको विग्रह र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : [3] गर्मी बढेसँगै लामखुट्टे फैलिने हुनाले सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्छ भनेर नीलाम्बरले आजभोलि गाउँगाउँमा सूचना गरिरहेको छ । यस्ता कुरा बुढापाका व्यक्तिहरूलाई जानकारी गराउनुपर्छ । लामखुट्टेले रातदिन टोकटाक गर्दै रोगसोग सार्ने जोखिम प्रबल हुन्छ । हामीले आआफ्नो घरआँगनलाई सफा राखी यसबाट बच्नु आवश्यक छ ।
Answer
### (क) उपसर्ग र प्रत्यय व्युत्पन्न शब्दको पहिचान र निर्माण प्रक्रिया
**उपसर्ग व्युत्पन्न शब्दहरू :**
1. **उत्तरदायित्व**
- **उपसर्ग** : उत्तर
- **मूल शब्द** : दायित्व
- **निर्माण प्रक्रिया** : उत्तर (उपसर्ग) + दायित्व (मूल शब्द) = उत्तरदायित्व
2. **स्वावलम्बी**
- **उपसर्ग** : स्व
- **मूल शब्द** : अवलम्बी
- **निर्माण प्रक्रिया** : स्व (उपसर्ग) + अवलम्बी (मूल शब्द) = स्वावलम्बी
3. **औद्योगिक**
- **उपसर्ग** : औद् (अर्थात् ‘औ’)
- **मूल शब्द** : योगिक (योग + इक)
- **निर्माण प्रक्रिया** : औ (उपसर्ग) + योगिक (मूल शब्द) = औद्योगिक
---
**प्रत्यय व्युत्पन्न शब्दहरू :**
1. **शिक्षित**
- **मूल शब्द** : शिक्षा
- **प्रत्यय** : इत
- **निर्माण प्रक्रिया** : शिक्षा (मूल शब्द) + इत (प्रत्यय) = शिक्षित
2. **सामर्थ्यशील**
- **मूल शब्द** : सामर्थ्य
- **प्रत्यय** : शील
- **निर्माण प्रक्रिया** : सामर्थ्य (मूल शब्द) + शील (प्रत्यय) = सामर्थ्यशील
3. **सामाजिक**
- **मूल शब्द** : समाज
- **प्रत्यय** : इक
- **निर्माण प्रक्रिया** : समाज (मूल शब्द) + इक (प्रत्यय) = सामाजिक
---
### (ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको पहिचान र निर्माण प्रक्रिया
**समस्त शब्दहरू :**
1. **अभिभावक**
- **विग्रह** : अभि + भव + अक
- **अर्थ** : अभि (साथ) + भव (हुनु) + अक (प्रत्यय) = अभिभावक (जसले देखभाल गर्छ)
2. **राष्ट्रिय**
- **विग्रह** : राष्ट्र + इय
- **अर्थ** : राष्ट्र (मूल शब्द) + इय (प्रत्यय) = राष्ट्रिय
3. **लामखुट्टे**
- **विग्रह** : लामो + खुट्टे
- **अर्थ** : लामो (लामो आकार) + खुट्टे (पात) = लामखुट्टे (लामो पात)
---
**द्वित्व व्युत्पन्न शब्दहरू :**
1. **गाउँगाउँ**
- **निर्माण प्रक्रिया** : गाउँ (मूल शब्द) + गाउँ (द्वितीयक शब्द) = गाउँगाउँ
- **अर्थ** : गाउँमा गाउँमा (प्रत्येक गाउँमा)
2. **रातदिन**
- **निर्माण प्रक्रिया** : रात (मूल शब्द) + दिन (द्वितीयक शब्द) = रातदिन
- **अर्थ** : रातदिन (रात र दिन दुवै समय)
3. **टोकटाक**
- **निर्माण प्रक्रिया** : टोक (मूल शब्द) + टाक (द्वितीयक शब्द) = टोकटाक
- **अर्थ** : टोक्ने र टाक्ने (काट्ने र टोक्ने)
Discussion
Loading…
More नेपाली (Nepali) questions
दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको अक्षर संरचना देखाई अक्षर सङ्ख्या लेख्नुहोस् : वातावरण प्रदूषणका कारण देखिएको <u नकारात्मक</u असरका विषयमा <u…NEB 20823दिइएको अनुच्छेदलाई शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् : जीवन सङ्घर्षमय र रमनीय पनि छ जीवन जिउने पद्धतिले पनि यसमा महत्त्वपूर्ण भुमिका खेलेको हुन्छ । सम्पत्ती,…NEB 20823कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [2] (क) दिएको अनुच्छेदबाट एउटा पारिभाषिक शब्द र एउटा अनुकरणात्मक शब्द पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् : हरेक…NEB 20822दिएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको पदवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् : [3] जान्नेको सहयोग लिई उनले पुराना घडी तथा रेडियोका पाटपुर्जाबाट कम्प्युटर बनाएका…NEB 20823दिएको अनुच्छेदबाट दुईओटा तत्सम र दुईओटा आगन्तुक शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् : [2] मानिसहरू ग्रामीण क्षेत्रबाट रोजगारीका लागि सहरतिर प्रवेश गर्छन् । चाहेजस्तो…NEB 20822कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : (क) दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कित पदहरूको कारक पहिचान गरी कारकको नाम लेख्नुहोस् : [4] बारीमा कोदालीले खनेर पनि राम्रो तरकारी…NEB 20824