'नालापानीमा' नाटकबाट प्रस्तुत गरिएको तलको अंश पढी सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनु होस्: छोरा, नरो, अझ धैर्य गर, अरूलाई काँतर स्वर नसुना, जन्मभूमिको लाज बचा, जातिलाई छि: नभना ! मर्नै पर्दछ एक दिन…

### a) माथिको नाट्यांशमा धर्तीले नेपाली वीरहरूलाई के कस्तो आह्वान गरेको छ ?

माथिको नाट्यांशमा धर्तीले नेपाली वीरहरूलाई **देशभक्तिको नाममा त्याग, बलिदान र सहनशीलताको मार्गमा अघि बढ्ने** आह्वान गरेको छ । यस अंशमा धर्तीले नेपाली वीरहरूलाई निम्नलिखित कुराहरू गर्न आह्वान गरेको देखिन्छ :

#### १. **त्याग र बलिदानको आह्वान**
- **"मर्नै पर्दछ एक दिन निश्चय दुई दिनकै हो देह भने"** भनेर धर्तीले वीरहरूलाई मृत्युको सामना गर्न तयार हुन आह्वान गरेको छ । यसले मृत्युको भयलाई नजरअन्दाज गरी देशको लागि ज्यानको त्याग गर्ने सन्देश दिन्छ ।
- **"त्यसको ममता छोडि दे अमर यशले देश बना"** भनेर धर्तीले वीरहरूलाई व्यक्तिगत ममता र स्वार्थलाई त्यागेर देशको नाममा अमर यश प्राप्त गर्न आह्वान गरेको छ ।

#### २. **सहनशीलता र धैर्यको आह्वान**
- **"छोरा, नरो, अझ धैर्य गर"** भनेर धर्तीले वीरहरूलाई धैर्य र सहनशीलता राख्न आह्वान गरेको छ । यसले कष्ट र पीडाको समयमा पनि धैर्य धारण गर्नु पर्ने सन्देश दिन्छ ।
- **"दुःखलाई नमान्, अपमान गरी आँसुलाई फिर्ता गरि दे"** भनेर धर्तीले पीडा र अपमानलाई सहन गर्न र आँसु रोक्न आह्वान गरेको छ ।

#### ३. **देशभक्तिको नाममा लाज र गौरवको आह्वान**
- **"जन्मभूमिको लाज बचा, जातिलाई छि: नभना"** भनेर धर्तीले नेपाली वीरहरूलाई जन्मभूमिको लाज र जातिको गौरवको रक्षा गर्न आह्वान गरेको छ । यसले देश र जातिको नाममा गर्व महसुस गर्नु पर्ने सन्देश दिन्छ ।

#### ४. **बलिदानको मर्म र मातृभूमिको कर्तव्य**
- **"मेरो काखमा जति जति तैले तप तप रगत चुहाइस् यो, उति उति मातृऋण तिरेँ भनी पुत्र बरु सन्तोष मना"** भनेर धर्तीले वीरहरूलाई मातृभूमिको लागि रगतको त्याग गर्नु पर्ने कर्तव्यको महत्त्व सिकाउँछ । यसले बलिदानको मर्मलाई स्पष्ट पार्दछ ।

#### **निष्कर्ष**
धर्तीले नेपाली वीरहरूलाई **त्याग, बलिदान, सहनशीलता र देशभक्तिको मार्गमा अघि बढ्ने** आह्वान गरेको छ । यस अंशमा धर्तीले वीरहरूलाई **मृत्युको भयलाई नजरअन्दाज गरी, पीडा र अपमानलाई सहन गरी, देशको नाममा अमर यश प्राप्त गर्ने** सन्देश दिन्छ ।

---

### b) माथिको नाट्यांशका आधारमा 'नालापानीमा' नाटकमा अभिव्यक्त देशभक्तिको वर्णन गर्नु होस्

'नालापानीमा' नाटकमा अभिव्यक्त देशभक्तिको भावना **त्याग, बलिदान, सहनशीलता र मातृभूमिको लागि ज्यानको त्याग** मा केन्द्रित छ । यस नाटकमा देशभक्तिको वर्णन निम्न बिन्दुहरूमा स्पष्ट पारिएको छ :

#### १. **त्याग र बलिदानको महत्त्व**
- नालापानीमा नेपाली सेनाले अंग्रेजी सेनाको सामना गर्दा **ज्यानको त्याग गर्नु पर्ने अवस्था** आएको थियो । धर्तीको कथन **"मर्नै पर्दछ एक दिन निश्चय दुई दिनकै हो देह भने"** ले त्याग र बलिदानको महत्त्वलाई स्पष्ट पार्दछ । यसले नेपाली वीरहरूलाई **मृत्युको भयलाई नजरअन्दाज गरी देशको लागि ज्यानको त्याग गर्ने** सन्देश दिन्छ ।

#### २. **सहनशीलता र धैर्यको अभिव्यक्ति**
- **"छोरा, नरो, अझ धैर्य गर"** भनेर धर्तीले वीरहरूलाई धैर्य र सहनशीलता राख्न आह्वान गरेको छ । नालापानीमा नेपाली सेनाले **कष्ट र पीडाको समयमा पनि धैर्य धारण गरेका** थिए । **"दुःखलाई नमान्, अपमान गरी आँसुलाई फिर्ता गरि दे"** भनेर धर्तीले पीडा र अपमानलाई सहन गर्न आह्वान गरेको छ, जसले सहनशीलताको महत्त्वलाई उजागर गर्दछ ।

#### ३. **जन्मभूमिको लाज र गौरवको रक्षा**
- **"जन्मभूमिको लाज बचा, जातिलाई छि: नभना"** भनेर धर्तीले नेपाली वीरहरूलाई **जन्मभूमिको लाज र जातिको गौरवको रक्षा गर्ने** कर्तव्यको महत्त्व सिकाउँछ । नालापानीमा नेपाली सेनाले **अपमान र दमनको सामना गर्दा पनि देशको गौरवको रक्षा गर्ने** प्रयास गरेका थिए ।

#### ४. **मातृभूमिको लागि रगतको त्याग**
- **"मेरो काखमा जति जति तैले तप तप रगत चुहाइस् यो, उति उति मातृऋण तिरेँ भनी पुत्र बरु सन्तोष मना"** भनेर धर्तीले वीरहरूलाई **मातृभूमिको लागि रगतको त्याग गर्नु पर्ने कर्तव्यको महत्त्व** सिकाउँछ । नालापानीमा नेपाली सेनाले **अपना ज्यानको त्याग गरी मातृभूमिको रक्षा गरेका** थिए ।

#### ५. **अमर यशको प्राप्ति**
- **"त्यसको ममता छोडि दे अमर यशले देश बना"** भनेर धर्तीले वीरहरूलाई **व्यक्तिगत ममता र स्वार्थलाई त्यागेर देशको नाममा अमर यश प्राप्त गर्ने** सन्देश दिन्छ । नालापानीमा नेपाली सेनाले **अपना ज्यानको त्याग गरी देशको नाममा अमर यश प्राप्त गरेका** थिए ।

#### **नाटकमा देशभक्तिको अभिव्यक्ति**
'नालापानीमा' नाटकमा देशभक्तिको भावना **त्याग, बलिदान, सहनशीलता र मातृभूमिको लागि ज्यानको त्याग** मा केन्द्रित छ । यस नाटकमा धर्तीको कथनले नेपाली वीरहरूलाई **देशको लागि ज्यानको त्याग गर्ने, पीडा र अपमानलाई सहन गर्ने र जन्मभूमिको लाज र गौरवको रक्षा गर्ने** सन्देश दिन्छ । यसरी नालापानीमा नेपाली सेनाको देशभक्तिको भावना **त्याग र बलिदानको माध्यमबाट अभिव्यक्त** भएको छ ।

#### **निष्कर्ष**
'नालापानीमा' नाटकमा देशभक्तिको भावना **त्याग, बलिदान, सहनशीलता र मातृभूमिको लागि ज्यानको त्याग** मा केन्द्रित छ । धर्तीको कथनले नेपाली वीरहरूलाई **देशको लागि ज्यानको त्याग गर्ने, पीडा र अपमानलाई सहन गर्ने र जन्मभूमिको लाज र गौरवको रक्षा गर्ने** सन्देश दिन्छ । यसरी नालापानीमा नेपाली सेनाको देशभक्तिको भावना **त्याग र बलिदानको माध्यमबाट अभिव्यक्त** भएको छ ।

---