नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)
(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर…
(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर निमुखाहरूको उत्थानका नाममा आल्तुफाल्तु गफ चुटेर अर्थोपार्जन गर्ने र करोडपति बन्न सपना देख्नेहरूको सङ्ख्या दिन दुईगुना, रात चौगुना बढ्दै छ । व्यक्तिगत स्वार्थमा आधारित भैभगडाहरूबाट माथि उठेर सबैले अविश्वासका जालहरूलाई चटाचट काट्नु पर्दछ । देशभक्त र समाजप्रेमी क्रियाकलाप गरेर कृषि, जलविद्युत् र पर्यटनका माध्यमबाट फटाफट विकासका ढोकाहरू घन्याक घुरुक खोल्न सकिने छ । यसका लागि यहाँ गोबर गणेशहरूको होइन, चारकोसेका नाइलाकानेदेखि नीलगिरिका चौपाया सम्मका बारेमा सोच्न सक्ने बहुमुखी नेतृत्वको खाँचो छ ।
(ग) तलको अनुच्छेदबाट छ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द खोजी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नु होस्: प्रत्येक दिन बिहान सूर्योदय नहुँदै तात्तातो चिया पिई वागीश्वरी वृद्धाश्रममा पुगेर अनिवार्य रूपमा रामायण सुनाउनु पर्ने दायित्व बोकेकी मनोरमा आजभोलि अत्यन्त व्यस्त छिन् । कामचोरहरूले जस्तो अर्काको घर घर चहादै गफसफ चुटी मनोरञ्जन गर्ने समय उनीसँग छैन । आफ्नै ठुल्दाइ र ठुल्यामालाई समेत भेट्न नपाएकी उनको सेवामय आनीबानी, समर्पण र निष्ठा प्रशंसनीय एवम् स्तुत्य छ ।
Answer
(ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको खोजी
१. समस्त शब्द (३ वटा) र तिनको विग्रह
समस्त शब्दहरूको खोजी र विग्रह निम्नानुसार छ:
| समस्त शब्द | विग्रह | प्रकार |
|---|---|---|
| हिजोआज | हिजो + आज | द्वन्द्व समास |
| आल्तुफाल्तु | आल्तो + फाल्तो | द्वन्द्व समास |
| फटाफट | फट + फट | द्विगु समास (द्वित्व) |
२. द्वित्व व्युत्पन्न शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया
द्वित्व व्युत्पन्न शब्दहरूको निर्माण प्रक्रिया निम्नानुसार छ:
| द्वित्व व्युत्पन्न शब्द | निर्माण प्रक्रिया | व्युत्पत्ति |
|---|---|---|
| हिजोआज | हिजो + आज (द्वन्द्व समास) → हिजोआज (द्वित्व व्युत्पन्न) | द्वन्द्व समासको द्वित्व रूप |
| आल्तुफाल्तु | आल्तो + फाल्तो (द्वन्द्व समास) → आल्तुफाल्तु (द्वित्व व्युत्पन्न) | द्वन्द्व समासको द्वित्व रूप |
| फटाफट | फट + फट (द्विगु समास) → फटाफट (द्वित्व व्युत्पन्न) | द्विगु समासको द्वित्व रूप |
(ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द (६ वटा) र सन्धि विच्छेद
| सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द | सन्धि विच्छेद | सन्धि प्रकार |
|---|---|---|
| तात्तातो | तातो + तातो | द्विगु सन्धि |
| अत्यन्त | अत् + अन्त | व्यञ्जन सन्धि (त् + अ) |
| कामचोर | काम + चोर | व्यञ्जन सन्धि (म् + च) |
| गफसफ | गफ + सफ | द्विगु सन्धि |
| मनोरञ्जन | मनो + रञ्जन | व्यञ्जन सन्धि (न + र) |
| सेवामय | सेवा + मय | व्यञ्जन सन्धि (आ + म) |
सन्धि विच्छेदको व्याख्या:
- तात्तातो = तातो + तातो (द्विगु सन्धि)
- अत्यन्त = अत् (अति) + अन्त (द्वन्द्व समासको सन्धि)
- कामचोर = काम + चोर (म् + च → म् + च = म् + च = च)
- गफसफ = गफ + सफ (द्विगु सन्धि)
- मनोरञ्जन = मनो + रञ्जन (न + र → न + र = न + र)
- सेवामय = सेवा + मय (आ + म → आ + म = आ + म)
Discussion
Loading…