Nep नेपाली (Nepali)

नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)

(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर…

(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर निमुखाहरूको उत्थानका नाममा आल्तुफाल्तु गफ चुटेर अर्थोपार्जन गर्ने र करोडपति बन्न सपना देख्नेहरूको सङ्ख्या दिन दुईगुना, रात चौगुना बढ्दै छ । व्यक्तिगत स्वार्थमा आधारित भैभगडाहरूबाट माथि उठेर सबैले अविश्वासका जालहरूलाई चटाचट काट्नु पर्दछ । देशभक्त र समाजप्रेमी क्रियाकलाप गरेर कृषि, जलविद्युत् र पर्यटनका माध्यमबाट फटाफट विकासका ढोकाहरू घन्याक घुरुक खोल्न सकिने छ । यसका लागि यहाँ गोबर गणेशहरूको होइन, चारकोसेका नाइलाकानेदेखि नीलगिरिका चौपाया सम्मका बारेमा सोच्न सक्ने बहुमुखी नेतृत्वको खाँचो छ ।

(ग) तलको अनुच्छेदबाट छ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द खोजी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नु होस्: प्रत्येक दिन बिहान सूर्योदय नहुँदै तात्तातो चिया पिई वागीश्वरी वृद्धाश्रममा पुगेर अनिवार्य रूपमा रामायण सुनाउनु पर्ने दायित्व बोकेकी मनोरमा आजभोलि अत्यन्त व्यस्त छिन् । कामचोरहरूले जस्तो अर्काको घर घर चहादै गफसफ चुटी मनोरञ्जन गर्ने समय उनीसँग छैन । आफ्नै ठुल्दाइ र ठुल्यामालाई समेत भेट्न नपाएकी उनको सेवामय आनीबानी, समर्पण र निष्ठा प्रशंसनीय एवम् स्तुत्य छ ।

Answer

(ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको खोजी

१. समस्त शब्द (३ वटा) र तिनको विग्रह

समस्त शब्दहरूको खोजी र विग्रह निम्नानुसार छ:

समस्त शब्द विग्रह प्रकार
हिजोआज हिजो + आज द्वन्द्व समास
आल्तुफाल्तु आल्तो + फाल्तो द्वन्द्व समास
फटाफट फट + फट द्विगु समास (द्वित्व)

२. द्वित्व व्युत्पन्न शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया

द्वित्व व्युत्पन्न शब्दहरूको निर्माण प्रक्रिया निम्नानुसार छ:

द्वित्व व्युत्पन्न शब्द निर्माण प्रक्रिया व्युत्पत्ति
हिजोआज हिजो + आज (द्वन्द्व समास) → हिजोआज (द्वित्व व्युत्पन्न) द्वन्द्व समासको द्वित्व रूप
आल्तुफाल्तु आल्तो + फाल्तो (द्वन्द्व समास) → आल्तुफाल्तु (द्वित्व व्युत्पन्न) द्वन्द्व समासको द्वित्व रूप
फटाफट फट + फट (द्विगु समास) → फटाफट (द्वित्व व्युत्पन्न) द्विगु समासको द्वित्व रूप

(ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द (६ वटा) र सन्धि विच्छेद

सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द सन्धि विच्छेद सन्धि प्रकार
तात्तातो तातो + तातो द्विगु सन्धि
अत्यन्त अत् + अन्त व्यञ्जन सन्धि (त् + अ)
कामचोर काम + चोर व्यञ्जन सन्धि (म् + च)
गफसफ गफ + सफ द्विगु सन्धि
मनोरञ्जन मनो + रञ्जन व्यञ्जन सन्धि (न + र)
सेवामय सेवा + मय व्यञ्जन सन्धि (आ + म)

सन्धि विच्छेदको व्याख्या:

  • तात्तातो = तातो + तातो (द्विगु सन्धि)
  • अत्यन्त = अत् (अति) + अन्त (द्वन्द्व समासको सन्धि)
  • कामचोर = काम + चोर (म् + च → म् + च = म् + च = च)
  • गफसफ = गफ + सफ (द्विगु सन्धि)
  • मनोरञ्जन = मनो + रञ्जन (न + र → न + र = न + र)
  • सेवामय = सेवा + मय (आ + म → आ + म = आ + म)

Discussion

Loading…

More नेपाली (Nepali) questions

टेलिभिजनमा स्वास्थ्यसम्बन्धी कार्यक्रम पनि आयो त्यसैले उनीहरूले ध्यानपूर्वक हेरिरहेका थिए । (ख) तल दिइएका वाक्यहरूलाई वाच्य परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् : म गाउँ…NEB 2076 (old course)5शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् : वायु मण्डलामा रहेको वाष्प तरल पदार्थमा परिणत भयो । र पृथ्वीमा बर्षा शुरु भयो । भारि वर्षाका कारण पृथ्वीमा रहेका खाल्डा हरू…NEB 2076 (old course)5तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका पदहरूको शब्दवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् : घर फर्किएपछि मैले उनीहरूलाई महिनाको एक दुई चिठीका साथै केही टिकटहरू पनि पठाउन थालें ।…NEB 2076 (old course)3तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका पदहरूको शब्दवर्ग पहिचान गरी लेख्नु होस् : सानीले भाइलाई <u भनी</u ; पृथ्वी गोलो छ <u भनी</u वैज्ञानिकहरूले भनेका छन्; <u…NEB 2076 (old course)3तलको अनुच्छेदबाट दुई दुईओटा तत्सम र आगन्तुक शब्द खोजी लेख्नुहोस् : बाइसे राज्यका मानिसहरूले जीवन निर्वाहका लागि अंगालेको सबभन्दा प्रमुख पेसा नै कृषि थियो ।…NEB 2076 (old course)2कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एकएक शब्द बनाउनु होस्: उपसर्ग: आ, प्रति, बे प्रत्यय: अन्ते, इक, ति । (ख) तलको…NEB 2076 (old course)6

All नेपाली (Nepali) old questions