नेपाली (Nepali)NEB 2075 (old course)
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : क) 'ले', 'लाई', 'बाट', 'द्वारा', 'देखि' तथा 'मा' विभक्ति लागेका र भिन्नभिन्न कारकको प्रयोग भएका छ वटा वाक्यमा आफूले पढेको कुनै किताबका बारेमा वर्णन गर्नुहोस्। ख)…
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : क) 'ले', 'लाई', 'बाट', 'द्वारा', 'देखि' तथा 'मा' विभक्ति लागेका र भिन्नभिन्न कारकको प्रयोग भएका छ वटा वाक्यमा आफूले पढेको कुनै किताबका बारेमा वर्णन गर्नुहोस्। ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यलाई सङ्गति मिलाई पुनलेखन गर्नुहोस् : तपाई गाउँबाट कहिले आउँछ ? आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी लाइ दिएस्। तँ र म सँगै बसुला। मेरा भाउजू आउनु होली। उनले लेखेको कविताहरू सुन्लास्। त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछ।
Answer
क) विभक्ति प्रयोगका वाक्यहरू (६ वटा) र कारकको वर्णन
नेपाली भाषामा विभक्तिहरूले वाक्यमा शब्दहरूको सम्बन्ध, क्रियाको प्रभाव र कारकहरूको स्पष्टता ल्याउँछन्। मले पढेको "नेपाली साहित्यको इतिहास" नामक पुस्तकका बारेमा विभक्तिहरूको प्रयोगका वाक्यहरू निम्नानुसार बनाउँछु:
"मले" (कर्ता कारक) "नेपाली साहित्यको इतिहास" पुस्तक देखि (अपादान कारक) धेरै ज्ञान प्राप्त गरेको छु। (यस वाक्यमा "मले" कर्ता कारक र "देखि" अपादान कारकको प्रयोग भएको छ।)
"साहित्यकारहरूले" (कर्ता कारक) "नेपाली साहित्यको इतिहास" पुस्तक द्वारा (करण कारक) नेपाली भाषाको विकासको बारेमा विस्तृत वर्णन गरेका छन्। (यसमा "द्वारा" करण कारकको प्रयोग भएको छ, जसले क्रियाको साधनको सूचना दिन्छ।)
"मलाई" (सम्बोधन कारक) "नेपाली साहित्यको इतिहास" पुस्तक ले (करण कारक) धेरै प्रेरणा मिल्यो। (यसमा "ले" करण कारकको प्रयोग भएको छ, जसले क्रियाको साधनको सूचना दिन्छ।)
"पुस्तकालयबाट" (अपादान कारक) "नेपाली साहित्यको इतिहास" पुस्तक मा (अधिकरण कारक) धेरै विद्यार्थीहरूले अध्ययन गर्छन्। (यसमा "बाट" अपादान कारक र "मा" अधिकरण कारकको प्रयोग भएको छ।)
"मेरो साथीले" (कर्ता कारक) "नेपाली साहित्यको इतिहास" पुस्तक लाई (सम्बन्ध कारक) धेरै महत्त्व दिन्छ। (यसमा "लाई" सम्बन्ध कारकको प्रयोग भएको छ, जसले क्रियाको लक्ष्यको सूचना दिन्छ।)
"नेपाली साहित्यको इतिहास" पुस्तक देखि (अपादान कारक) "मले" (कर्ता कारक) नेपाली भाषाको गौरवको बारेमा थाहा पाएँ। (यसमा "देखि" अपादान कारकको प्रयोग भएको छ, जसले स्रोतको सूचना दिन्छ।)
ख) सङ्गति मिलाई पुनलेखन
मूल अनुच्छेद: "तपाई गाउँबाट कहिले आउँछ ? आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी लाइ दिएस्। तँ र म सँगै बसुला। मेरा भाउजू आउनु होली। उनले लेखेको कविताहरू सुन्लास्। त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछ।"
सङ्गति मिलाई पुनलेखन:
तपाई गाउँबाट कहिले आउँछन् ? आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी ल्याइदिनुहोस्। तपाई र म सँगै बस्नेछौं। मेरा भाउजू आउनुहुनेछ। उनीहरूले लेखेका कविताहरू सुन्नुहोस्। त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछन्।
सङ्गतिको विवरण:
- "तपाई गाउँबाट कहिले आउँछ ?" → "तपाई गाउँबाट कहिले आउँछन् ?" (बहुवचनमा रूपान्तरण)
- "आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी लाइ दिएस्" → "आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी ल्याइदिनुहोस्" (सङ्गति मिलाउनुहोस्, "लाइ" → "ल्याइदिनुहोस्")
- "तँ र म सँगै बसुला" → "तपाई र म सँगै बस्नेछौं" (सङ्गति मिलाउनुहोस्, "तँ" → "तपाई", "बसुला" → "बस्नेछौं")
- "मेरा भाउजू आउनु होली" → "मेरा भाउजू आउनुहुनेछ" (सङ्गति मिलाउनुहोस्, "आउनु होली" → "आउनुहुनेछ")
- "उनले लेखेको कविताहरू सुन्लास्" → "उनीहरूले लेखेका कविताहरू सुन्नुहोस्" (सङ्गति मिलाउनुहोस्, "उनले" → "उनीहरूले", "सुन्लास्" → "सुन्नुहोस्")
- "त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछ" → "त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछन्" (बहुवचनमा रूपान्तरण)
सङ्गति मिलाउनुको महत्त्व:
- वाक्यहरूको सङ्गति मिलाउनाले वाक्यको सङ्गतिपूर्णता बढ्छ।
- कर्ता, क्रिया र क्रियाविशेषणहरूको सङ्गति मिलाउनाले वाक्यको अर्थ स्पष्ट हुन्छ।
- नेपाली भाषामा सङ्गति मिलाउनु अनिवार्य हुन्छ, जसले वाक्यको सौन्दर्य र प्रभावकारिता बढाउँछ।
Discussion
Loading…