नेपाली (Nepali)NEB 2076 (old course)
कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) तलका आठ वटा सरल वाक्यलाई चार वटा जटिल वाक्यमा परिवर्तन गर्नु होस्: हामी विद्यार्थी हौँ । हामीले पढ्नु पर्छ । हामी राम्रो पढ्छौँ । हाम्रा अभिभावक खुसी हुनु…
8कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) तलका आठ वटा सरल वाक्यलाई चार वटा जटिल वाक्यमा परिवर्तन गर्नु होस्: हामी विद्यार्थी हौँ । हामीले पढ्नु पर्छ । हामी राम्रो पढ्छौँ । हाम्रा अभिभावक खुसी हुनु हुन्छ । हामीले समाजसेवा गर्नु पर्छ । हामीले प्रसिद्धि कमाउँछौँ । हामी स्वार्थी हुनु हुँदैन । हाम्रो जीवन छोटो छ ।
Answer
जटिल वाक्यमा परिवर्तन गर्ने प्रक्रिया
नीचे दिइएका आठ वटा सरल वाक्यहरूलाई चार वटा जटिल वाक्यमा कसरी संयोजन गर्ने भन्ने बारेमा विस्तृत रूपमा चर्चा गरौँ।
प्रत्येक जटिल वाक्यमा दुई वा बढी सरल वाक्यहरूलाई सम्बन्धसूचक शब्द (जस्तै जसले, जसको, जसरी, जसको कारणले, जसको फलस्वरूप, अनि, तर, यसैले आदि) प्रयोग गरेर जोडिन्छ।
| क्रम | सरल वाक्य | सम्भावित सम्बन्धसूचक शब्द | जटिल वाक्य (उदाहरण) |
|---|---|---|---|
| 1 | हामी विद्यार्थी हौँ । | जसले | जसले हामीलाई समाजमा योगदान दिन प्रेरित गर्दछ |
| 2 | हामीले पढ्नु पर्छ । | जसको कारणले | जसको कारणले हामीलाई ज्ञान प्राप्त हुन्छ |
| 3 | हामी राम्रो पढ्छौँ । | जसरी | जसरी हामीले कडा परिश्रम गरेर राम्रो पढ्छौँ |
| 4 | हाम्रा अभिभावक खुसी हुनु हुन्छ । | जसको फलस्वरूप | जसको फलस्वरूप अभिभावकहरू खुशी हुन्छन् |
| 5 | हामीले समाजसेवा गर्नु पर्छ । | जसरी | जसरी हामीले समाजसेवा गरेर समाजमा योगदान दिन सक्छौँ |
| 6 | हामीले प्रसिद्धि कमाउँछौँ । | जसको कारणले | जसको कारणले हामीलाई प्रसिद्धि प्राप्त हुन्छ |
| 7 | हामी स्वार्थी हुनु हुँदैन । | तर | तर स्वार्थी नहुनु हाम्रो कर्तव्य हो |
| 8 | हाम्रो जीवन छोटो छ । | यसैले | यसैले हामीले समयको सदुपयोग गर्नुपर्छ |
उपरोक्त तालिकाबाट स्पष्ट हुन्छ कि प्रत्येक सरल वाक्यलाई सम्बन्धसूचक शब्दको सहायताले जटिल वाक्यमा परिणत गर्न सकिन्छ। अब हामी चार वटा जटिल वाक्यहरू तयार गरौँ जसले सबै आठ वाक्यलाई समेट्छन्।
चार जटिल वाक्यहरू
हामी विद्यार्थी हौँ जसले समाजमा योगदान दिन प्रेरित गर्दछ, त्यसैले हामीले पढ्नु पर्छ जसको कारणले हामीलाई ज्ञान प्राप्त हुन्छ।
- व्याख्या: पहिलो सरल वाक्य (हामी विद्यार्थी हौँ) र दोस्रो वाक्य (हामीले पढ्नु पर्छ) लाई जसले र यसैले को सहायताले जोडिएको छ।
हामी राम्रो पढ्छौँ जसरी हामीले कडा परिश्रम गरेर, त्यसैले हाम्रा अभिभावक खुशी हुन्छन् जसको फलस्वरूप हामीलाई समाजसेवा गर्नु पर्छ।
- व्याख्या: तेस्रो वाक्य (हामी राम्रो पढ्छौँ) र चौथो वाक्य (हाम्रा अभिभावक खुसी हुनु हुन्छ) लाई जसरी र यसैले को सहायताले जोडिएको छ, र अन्तिममा पाँचौं वाक्य (हामीले समाजसेवा गर्नु पर्छ) लाई जसको फलस्वरूप जोडिएको छ।
हामीले प्रसिद्धि कमाउँछौँ जसको कारणले हामीलाई प्रसिद्धि प्राप्त हुन्छ, तर स्वार्थी हुनु हुँदैन हाम्रो कर्तव्य हो।
- व्याख्या: छैँठो वाक्य (हामीले प्रसिद्धि कमाउँछौँ) र सातौं वाक्य (हामी स्वार्थी हुनु हुँदैन) लाई जसको कारणले र तर को सहायताले जोडिएको छ।
हाम्रो जीवन छोटो छ यसैले हामीले समयको सदुपयोग गर्नुपर्छ।
- व्याख्या: अन्तिम वाक्य (हाम्रो जीवन छोटो छ) लाई यसैले को सहायताले जोडेर अन्तिम निष्कर्ष (हामीले समयको सदुपयोग गर्नुपर्छ) प्रस्तुत गरिएको छ।
जटिल वाक्यहरूमा प्रयोग भएका सम्बन्धसूचक शब्दहरूको विश्लेषण
| सम्बन्धसूचक शब्द | प्रयोगको उद्देश्य | उदाहरण वाक्य |
|---|---|---|
| जसले | कारण‑परिणाम सम्बन्ध | हामी विद्यार्थी हौँ जसले समाजमा योगदान दिन प्रेरित गर्दछ |
| यसैले | कारण‑परिणाम सम्बन्ध | हाम्रो जीवन छोटो छ यसैले हामीले समयको सदुपयोग गर्नुपर्छ |
| जसको कारणले | कारण‑परिणाम सम्बन्ध | हामीले पढ्नु पर्छ जसको कारणले हामीलाई ज्ञान प्राप्त हुन्छ |
| जसरी | तुलना‑तुलनात्मक सम्बन्ध | हामी राम्रो पढ्छौँ जसरी हामीले कडा परिश्रम गरेर |
| जसको फलस्वरूप | परिणाम‑परिणाम सम्बन्ध | हाम्रा अभिभावक खुशी हुन्छन् जसको फलस्वरूप हामीलाई समाजसेवा गर्नु पर्छ |
| तर | विरोध‑विरोध सम्बन्ध | हामी स्वार्थी हुनु हुँदैन, तर स्वार्थी नहुनु हाम्रो कर्तव्य हो |
निष्कर्ष
उपरोक्त चार जटिल वाक्यहरूले सबै आठ सरल वाक्यहरूलाई समेट्दै, तिनीहरूलाई तर्कसंगत रूपमा जोडेर एउटा सुसंगत कथन बनाएका छन्।
जटिल वाक्य लेख्दा निम्न कुराहरू ध्यानमा राख्नुपर्छ:
- सम्बन्धसूचक शब्दको सही प्रयोग – कारण‑परिणाम, तुलना, विरोध आदि सम्बन्धहरू स्पष्ट हुन्छन्।
- वाक्यको लम्बाइ र स्पष्टता – अत्यधिक लम्बा वाक्यले पढ्न कठिन हुन्छ, त्यसैले आवश्यक भएमा उपवाक्यहरूलाई विभाजन गरौँ।
- वाक्यको प्रवाह – वाक्यहरू बीचको तर्कसंगत सम्बन्ध स्पष्ट हुनुपर्छ, जसले पाठकलाई सहजै बुझ्न मद्दत गर्दछ।
यसरी सरल वाक्यहरूलाई जटिल वाक्यमा परिणत गर्दा लेखनको गुणस्तरमा सुधार आउँछ र विषयवस्तुमा गहिरो अर्थ प्रकट हुन्छ।
Discussion
Loading…