Nep नेपाली (Nepali)

नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)

(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर…

(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर निमुखाहरूको उत्थानका नाममा आल्तुफाल्तु गफ चुटेर अर्थोपार्जन गर्ने र करोडपति बन्न सपना देख्नेहरूको सङ्ख्या दिन दुईगुना, रात चौगुना बढ्दै छ । व्यक्तिगत स्वार्थमा आधारित भैभगडाहरूबाट माथि उठेर सबैले अविश्वासका जालहरूलाई चटाचट काट्नु पर्दछ । देशभक्त र समाजप्रेमी क्रियाकलाप गरेर कृषि, जलविद्युत् र पर्यटनका माध्यमबाट फटाफट विकासका ढोकाहरू घन्याक घुरुक खोल्न सकिने छ । यसका लागि यहाँ गोबर गणेशहरूको होइन, चारकोसेका नाइलाकानेदेखि नीलगिरिका चौपाया सम्मका बारेमा सोच्न सक्ने बहुमुखी नेतृत्वको खाँचो छ ।

(ग) तलको अनुच्छेदबाट छ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द खोजी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नु होस्: प्रत्येक दिन बिहान सूर्योदय नहुँदै तात्तातो चिया पिई वागीश्वरी वृद्धाश्रममा पुगेर अनिवार्य रूपमा रामायण सुनाउनु पर्ने दायित्व बोकेकी मनोरमा आजभोलि अत्यन्त व्यस्त छिन् । कामचोरहरूले जस्तो अर्काको घर घर चहादै गफसफ चुटी मनोरञ्जन गर्ने समय उनीसँग छैन । आफ्नै ठुलदाइ र ठुल्यामालाई समेत भेट्न नपाएकी उनको सेवामय आनीबानी, समर्पण र निष्ठा प्रशंसनीय एवम् स्तुत्य छ ।

Answer

(ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्द

१. समस्त शब्द (३ वटा) र तिनको विग्रह

समस्त शब्दहरूको खोजी र विग्रह:

समस्त शब्द विग्रह
हिजोआज हिजो + आज
आल्तुफाल्तु आल्तो + फाल्तो
फटाफट फट + फट

२. द्वित्व व्युत्पन्न शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया

द्वित्व व्युत्पन्न शब्दहरूको खोजी र निर्माण प्रक्रिया:

द्वित्व व्युत्पन्न शब्द निर्माण प्रक्रिया
चटाचट "चट" (ध्वनि/क्रिया) + "चट" (द्वित्व) → "चटाचट" (तत्सम/तद्भव)
घन्याकघुरुक "घन्याक" (गहन) + "घुरुक" (गहिरो) → "घन्याकघुरुक" (द्वित्व व्युत्पन्न)
बहुमुखी "बहु" (बहु) + "मुखी" (मुख) → "बहुमुखी" (द्वित्व व्युत्पन्न)

(ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द (६ वटा) र सन्धि विच्छेद

सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द सन्धि विच्छेद
सूर्योदय सूर्य + उदय
वागीश्वरी वागीश + वरी (वागीश्वर + ई)
रामायण राम + आयण
कामचोर काम + चोर
मनोरञ्जन मनो + रञ्जन
प्रशंसनीय प्रशंस + नीय

व्याख्या

(ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्द

  • समस्त शब्दहरूले दुई वा दुई भन्दा बढी शब्दहरूको संयोगबाट बनेका शब्दहरू हुन्। यी शब्दहरूको विग्रह गर्दा मूल शब्दहरूको अर्थ स्पष्ट हुन्छ।
  • द्वित्व व्युत्पन्न शब्दहरूले एकै शब्दको दोहोरो प्रयोगबाट बनेका शब्दहरू हुन्। यी शब्दहरूले क्रियाको तीव्रता, गुणको बढीकरण वा विशेषता व्यक्त गर्ने गर्छन्।

(ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द

  • सन्धि शब्दहरूको संयोगबाट बनेका शब्दहरू हुन्। यी शब्दहरूको सन्धि विच्छेद गर्दा मूल शब्दहरूको अर्थ स्पष्ट हुन्छ।
  • उदाहरणमा सूर्योदय = सूर्य + उदय (सूर्यको उदय), वागीश्वरी = वागीश + वरी (वागीश्वरको रूपमा), रामायण = राम + आयण (रामको कथा)।

उपसंहार

यस प्रश्नमा समस्त शब्द, द्वित्व व्युत्पन्न शब्द र सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्दहरूको खोजी र विश्लेषण गरिएको छ। समस्त शब्दहरूको विग्रह र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दहरूको निर्माण प्रक्रिया स्पष्ट पारिएको छ भने सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्दहरूको सन्धि विच्छेद गरिएको छ। यो प्रश्नले नेपाली भाषाको व्याकरणिक ज्ञानलाई परीक्षण गर्दछ।

Discussion

Loading…

More नेपाली (Nepali) questions

कुनै एक प्रश्नको मात्र उत्तर दिनुपर्ने क. दिपका वर्हरूलाई उच्चारण स्थान र प्रयत्नका आधारमा विनाउने वर्ण उच्चारण स्थान प्रयत्न ड कथ्य अनुनासिक/नासिक्य च…NEB 2076 (old course)1दिपका शब्दहरूको बखत सरचना तथा बखत रुढ्यासमेत देखाउनुपर्ने शब्द अक्षर संरचना अक्षर सङ्ख्या भयाल भयाल १ (एक) पुरुष पुरुष २ (दुई) कोपिला कोपिला ३ (तीन) आजाकारी…NEB 2076 (old course)शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्ने वायु मण्डलमा रहेको वायु तरल पदार्थमा पृथक भयो र पृथ्वीमा वायु युति भयो । वायुका कारण पृथ्वीमा रहेका खाद्याहार पाइने भए । अधिक वितरण…NEB 2076 (old course)रेखाङ्कित पदहरूको शब्दवर्ग छुट्ट्याउने रेखाङ्कित पदहरू शब्दवर्ग पढ्नु नामयोगी उनीहरू सर्वनाम थाल्नु क्रिया तर संयोजक साथी नाम चिठ्ठी नाम अधिक वितरण : प्रत्येक…NEB 2076 (old course)2कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : a) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द खोजी लेख्नुहोस् : आजभोलि सांस्कृतिक…NEB 2076 (old course)6कुनै दुई प्रश्नको मात्र उत्तर दिनुपर्ने क. दिएएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गर्नुपर्ने उपसर्ग…NEB 2076 (old course)3

All नेपाली (Nepali) old questions