नेपाली (Nepali)NEB 2076 (old course)
कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : a) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द खोजी लेख्नुहोस् : आजभोलि सांस्कृतिक मूल्यमान्यताप्रतिको सोचमा निकै परिवर्तन आएको…
6कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : a) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द खोजी लेख्नुहोस् : आजभोलि सांस्कृतिक मूल्यमान्यताप्रतिको सोचमा निकै परिवर्तन आएको छ । गरिबी र स्वार्थीपनले सामाजिक भेदभावका घटना बढ्दै गएका छन् । वर्गीय विभेद चुलिँदै छ । अधिकार खोज्ने र कर्तव्य बिर्सनेहरूको सङ्ख्या अनगिन्ती छ । b) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द खोजी विग्रह गर्नुहोस् र तीनओटा द्वित्व शब्द खोजी निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : ठुल्कान्छाले पञ्चरत्नका गरगहना लगाएर वायुपङ्खी घोडा चढी सरसामान बोकेर आकाशतिर उडिरहेको सपना देख्यो । त्यहाँ सबै घरघरमा बसेका रहेछन् । कामसाम केही नगरेर के खाएका होलान भनी ऊ चकित भएछ । सगरमाथाभन्दा कति माथि उडेको अनुभव उसलाई भएको थियो । केही छिनमै वारिपारि हेर्दै आनन्द लिएको बेला दोबाटोमा रहेको मन्दिरमा बजेको घण्टीको आवाजले उसको निद्रासिद्रा हरायो । c) तलको अनुच्छेदबाट छओटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नुहोस् : संसारमा सबैभन्दा महत्त्वका साथ हेरिएका कुराहरू धन र मन नै देखिएका छन् । धनले मानवता र सरसहयोग बढाउन मद्दत गरेमा सार्थक हुन्छ भने मनले पवित्र पनको अनुभव गर्न सक्नुपर्छ । मानवको उत्पत्तिदेखि अहिलेसम्म यताउता जसरी सोचे पनि कामसाम नगरी खान खोज्ने भुसतिघ्रेहरूलाई गाउँगाउँबाट सचेत गराउनु आवश्यक देखिन्छ । आजभोलि त धन भनेपछि महादेवका त्रिनेत्र खुल्छन् भन्ने गर्दछन् ।
Answer
a)
**उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द (३ वटा):**
1. **सांस्कृतिक** → उपसर्ग: **सं-** (संस्कृत)
2. **वर्गीय** → उपसर्ग: **वर्ग-** (वर्ग + ईय)
3. **अनगिन्ती** → उपसर्ग: **अ-** (गिन्ती)
**प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द (३ वटा):**
1. **परिवर्तन** → मूल शब्द: **परिवर्त** + प्रत्यय: **-न**
2. **सङ्ख्या** → मूल शब्द: **सङ्ख्य** + प्रत्यय: **-आ**
3. **कर्तव्य** → मूल शब्द: **कर्तव** + प्रत्यय: **-य**
---
b)
**समस्त शब्द (३ वटा) र तिनको विग्रह:**
1. **गरगहना** → **गर + गहना** (गहना = आभूषण)
2. **वारिपारि** → **वारि + पारि** (पारि = पार)
3. **निद्रासिद्रा** → **निद्रा + सिद्रा** (सिद्रा = सिद्रा = निद्रा)
**द्वित्व शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया:**
1. **घरघरमा** → **घर + घर** (द्वित्व = दोहोरिएको शब्द)
2. **कामसाम** → **काम + काम** (द्वित्व = दोहोरिएको शब्द)
3. **बजेको** → **बजे + को** (द्वित्व = दोहोरिएको शब्द)
---
c)
**सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द (६ वटा) र सन्धि विच्छेद:**
| **शब्द** | **सन्धि विच्छेद** | **सन्धि प्रकार** |
|-----------------|---------------------------|-------------------------|
| **साथ** | **स + आथ** | गुण सन्धि |
| **महत्त्वका** | **महत् + त्व + का** | गुण सन्धि |
| **संसारमा** | **सं + सार + मा** | गुण सन्धि |
| **सबैभन्दा** | **सबै + भन्दा** | व्यञ्जन सन्धि (यण्) |
| **अहिलेसम्म** | **अहिल + ए + सम्म** | गुण सन्धि |
| **गाउँगाउँबाट**| **गाउँ + गाउँ + बाट** | द्वित्व सन्धि |
---
Discussion
Loading…