नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)
(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर…
(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर निमुखाहरूको उत्थानका नाममा आल्तुफाल्तु गफ चुटेर अर्थोपार्जन गर्ने र करोडपति बन्न सपना देख्नेहरूको सङ्ख्या दिन दुईगुना, रात चौगुना बढ्दै छ । व्यक्तिगत स्वार्थमा आधारित भैभगडाहरूबाट माथि उठेर सबैले अविश्वासका जालहरूलाई चटाचट काट्नु पर्दछ । देशभक्त र समाजप्रेमी क्रियाकलाप गरेर कृषि, जलविद्युत् र पर्यटनका माध्यमबाट फटाफट विकासका ढोकाहरू घन्याक घुरुक खोल्न सकिने छ । यसका लागि यहाँ गोबर गणेशहरूको होइन, चारकोसेका नाइलाकानेदेखि नीलगिरिका चौपाया सम्मका बारेमा सोच्न सक्ने बहुमुखी नेतृत्वको खाँचो छ ।
(ग) तलको अनुच्छेदबाट छ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द खोजी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नु होस्: प्रत्येक दिन बिहान सूर्योदय नहुँदै तात्तातो चिया पिई वागीश्वरी वृद्धाश्रममा पुगेर अनिवार्य रूपमा रामायण सुनाउनु पर्ने दायित्व बोकेकी मनोरमा आजभोलि अत्यन्त व्यस्त छिन् । कामचोरहरूले जस्तो अर्काको घर घर चहादै गफसफ चुटी मनोरञ्जन गर्ने समय उनीसँग छैन । आफ्नै ठुलदाइ र ठुल्यामालाई समेत भेट्न नपाएकी उनको सेवामय आनीबानी, समर्पण र निष्ठा प्रशंसनीय एवम् स्तुत्य छ ।
Answer
### (ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्द
#### **समस्त शब्द (३ वटा) र विग्रह**
१. **उत्थानका नाममा**
- **विग्रह**: उत्थान (उत्थान) + का (सम्बन्ध) + नाममा (कारण)
- **विश्लेषण**: उत्थान = उन्नति, नाममा = उद्देश्य/कारण
२. **अर्थोपार्जन**
- **विग्रह**: अर्थ (धन) + उपार्जन (आर्जन)
- **विश्लेषण**: समास = तत्पुरुष समास (चतुर्थी तत्पुरुष)
३. **कृषि, जलविद्युत् र पर्यटनका माध्यमबाट**
- **विग्रह**: कृषि (कृषि), जलविद्युत् (जल + विद्युत्), पर्यटन (पर्यटन)
- **विश्लेषण**: यहाँ "कृषि, जलविद्युत् र पर्यटन" तीनै शब्द मिलेर एक समूह बनाउँछन्, जसलाई **अवयव समास** भनिन्छ।
---
#### **द्वित्व व्युत्पन्न शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया**
१. **हिजोआज**
- **निर्माण प्रक्रिया**:
- **हिजो** (गत दिन) + **आज** (आजको दिन) = **हिजोआज** (गत र वर्तमान दिन)
- **प्रकार**: द्वित्व समास (द्वन्द्व समास)
२. **चटाचट**
- **निर्माण प्रक्रिया**:
- **चट** (तत्काल) + **चट** (तत्काल) = **चटाचट** (बहुत तत्काल)
- **प्रकार**: द्वित्व समास (अलुक् समास)
३. **घन्याकघुरुक**
- **निर्माण प्रक्रिया**:
- **घन्याक** (बहुत) + **घुरुक** (गहिरो/ठूलो) = **घन्याकघुरुक** (बहुत गहिरो/ठूलो)
- **प्रकार**: द्वित्व समास (अलुक् समास)
---
### (ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द (६ वटा) र सन्धि विच्छेद
| **सन्धियुक्त शब्द** | **सन्धि विच्छेद** | **सन्धि प्रकार** |
|----------------------|----------------------|--------------------|
| **तात्तातो** | तात् + तातो | व्यञ्जन सन्धि (त् + त = त्त) |
| **वागीश्वरी** | वागी + ईश्वरी | स्वर सन्धि (ई + ई = ई) |
| **अनिवार्य** | अनि + वार्य | व्यञ्जन सन्धि (न + व = न्व → अनि + वार्य) |
| **चहादै** | चह + दै | व्यञ्जन सन्धि (ह + द = हद → चहादै) |
| **गफसफ** | गफ + सफ | व्यञ्जन सन्धि (फ + स = फस) |
| **मनोरञ्जन** | मनो + रञ्जन | व्यञ्जन सन्धि (न + र = न्र → मनोरञ्जन) |
---
Discussion
Loading…