नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)
तल दिइएको अनुच्छेदबाट मुख्य मुख्य कुरा नछुटाई पाँच वटा बुँदा टिप्नु होस् : रिस कसैमाथि जाइ लाग्ने वा कसैलाई हानि नोक्सानी गर्ने मानसिक प्रतिक्रिया हो । रिसाएको व्यक्ति खतरनाक वा डरलाग्दो हुन्छ । रिस…
5तल दिइएको अनुच्छेदबाट मुख्य मुख्य कुरा नछुटाई पाँच वटा बुँदा टिप्नु होस् : रिस कसैमाथि जाइ लाग्ने वा कसैलाई हानि नोक्सानी गर्ने मानसिक प्रतिक्रिया हो । रिसाएको व्यक्ति खतरनाक वा डरलाग्दो हुन्छ । रिस उठनाको मूल कारण निराशा हो । व्यक्ति आफ्नो चाहना पूर्ति गर्ने वा आफ्नो लक्ष्य प्राप्ति गर्ने कोसिसमा हुन्छ । लक्ष्यप्राप्तिमा कुनै बाधा उत्पन्न भएमा उसको चाहना पूर्ति हुन सक्दैन र निराशा आउँछ । निराशाले बाधकप्रति वा आफैप्रति रिस उत्पन्न गर्छ । अतः निराश भई रिसाएको व्यक्ति सर्वप्रथम बाधा हटाउन बाधकमाथि जाइ लाग्छ । यसरी जाइ लाग्दा पनि बाधा हट्न सकेन भने झन् अरु निराशा थपिन्छ र आफ्नै अयोग्यता वा असमर्थताप्रति आक्रोश उत्पन्न हुन्छ । यस्तो अवस्थामा व्यक्ति दुःखी र शोकातुर बन्छ । ऊ आफूले आफैलाई धिक्कार्दछ । आत्महत्या वा अन्य आफैलाई कष्ट दिने कार्य यस्तै व्यक्तिबाट भएको देखिन्छ । ईर्ष्या पनि रिस जस्तै अरुलाई हानि नोक्सानी गर्ने संवेग हो । ईर्ष्या कुनै व्यक्ति वा समूह विशेषप्रति गरिन्छ । ईर्ष्या दुई कारणले उत्पन्न हुन्छ । आफूले पाउनु पर्ने वा पाइ आएको सुविधा र हक कुनै अन्य व्यक्तिले पाउँदा आफू वञ्चित भएको महसुस गरेर पनि ईर्ष्या उत्पन्न हुन्छ । आफूले चाहेको कुरो अर्कैले पाउँदा पनि ईर्ष्या हुन्छ । ईर्ष्याको साधारण प्रतिक्रिया ईर्ष्या गरिएको व्यक्तिको कुभलो वा हानि नोक्सानी गर्न खोज्ने पनि हुन्छ । यसलाई आफ्नो विकासको काममा समेत लगाउन सकिन्छ । रिस खतरनाक र विनाशकारी हुने हुनाले यसको रचनात्मक उपयोग गर्न सकिँदैन तर ईर्ष्याको रचनात्मक उपयोग गर्न सकिन्छ ।
Answer
**मुख्य बुँदा:**
1. **रिसको परिभाषा र स्वरूप:**
रिस मानसिक प्रतिक्रिया हो जसले कसैमाथि आक्रमणात्मक वा हानि नोक्सानी गर्ने प्रवृत्ति उत्पन्न गर्छ। रिसाएको व्यक्तिको व्यवहार खतरनाक र डरलाग्दो हुन्छ। यसले मानसिक तनाव र शारीरिक प्रतिक्रिया दुवै उत्पन्न गर्छ।
2. **रिसको मूल कारण: निराशा**
रिसको मूल कारण निराशा हो। जब व्यक्तिको चाहना वा लक्ष्य प्राप्तिमा बाधा आउँछ, त्यसले निराशा उत्पन्न गर्छ। निराशाले बाधकप्रति वा आफैप्रति रिस उत्पन्न गर्छ। उदाहरणका लागि, परीक्षामा असफल भएमा वा काममा विफलता भएमा निराशा रिसको प्रमुख कारण हुन्छ।
3. **रिसको प्रतिक्रिया र परिणाम**
निराशा भई रिसाएको व्यक्तिले सर्वप्रथम बाधकमाथि आक्रमण गर्छ। यदि बाधा हट्दैन भने झन् निराशा बढ्छ र आफ्नै अयोग्यता वा असमर्थताप्रति आक्रोश उत्पन्न हुन्छ। यस अवस्थामा व्यक्तिले आफूलाई धिक्कार्ने, दुःखी हुने वा आत्महत्या वा अन्य आत्महानि गर्ने कार्यमा संलग्न हुन सक्छ।
4. **ईर्ष्याको परिभाषा र स्वरूप**
ईर्ष्या पनि रिस जस्तै अरुलाई हानि नोक्सानी गर्ने संवेग हो। ईर्ष्या कुनै विशेष व्यक्तिवा समूहप्रति गरिन्छ। ईर्ष्याको मुख्य कारण आफूले पाउनु पर्ने सुविधा वा हक अर्काले पाउँदा वञ्चित महसुस गर्नु हो। उदाहरणका लागि, अर्काले पाउने सफलता, धन, वा सम्मान देख्दा ईर्ष्या उत्पन्न हुन्छ।
5. **ईर्ष्याको प्रतिक्रिया र रचनात्मक उपयोग**
ईर्ष्याको साधारण प्रतिक्रिया ईर्ष्याग्रस्त व्यक्तिको कुभलो वा हानि नोक्सानी गर्ने खोजी हुन्छ। तर ईर्ष्यालाई सकारात्मक रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। उदाहरणका लागि, अर्काको सफलतालाई प्रेरणा बनाई आफ्नो विकासमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। रिस खतरनाक र विनाशकारी हुने भएकाले यसको रचनात्मक उपयोग गर्न सकिँदैन तर ईर्ष्यालाई सकारात्मक रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
Discussion
Loading…