नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)
(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर…
(ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : हिजोआज पाँचतारे होटलमा बसेर निमुखाहरूको उत्थानका नाममा आल्तुफाल्तु गफ चुटेर अर्थोपार्जन गर्ने र करोडपति बन्न सपना देख्नेहरूको सङ्ख्या दिन दुईगुना, रात चौगुना बढ्दै छ । व्यक्तिगत स्वार्थमा आधारित भैभगडाहरूबाट माथि उठेर सबैले अविश्वासका जालहरूलाई चटाचट काट्नु पर्दछ । देशभक्त र समाजप्रेमी क्रियाकलाप गरेर कृषि, जलविद्युत् र पर्यटनका माध्यमबाट फटाफट विकासका ढोकाहरू घन्याक घुरुक खोल्न सकिने छ । यसका लागि यहाँ गोबर गणेशहरूको होइन, चारकोसेका नाइलाकानेदेखि नीलगिरिका चौपाया सम्मका बारेमा सोच्न सक्ने बहुमुखी नेतृत्वको खाँचो छ ।
(ग) तलको अनुच्छेदबाट छ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द खोजी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नु होस्: प्रत्येक दिन बिहान सूर्योदय नहुँदै तात्तातो चिया पिई वागीश्वरी वृद्धाश्रममा पुगेर अनिवार्य रूपमा रामायण सुनाउनु पर्ने दायित्व बोकेकी मनोरमा आजभोलि अत्यन्त व्यस्त छिन् । कामचोरहरूले जस्तो अर्काको घर घर चहादै गफसफ चुटी मनोरञ्जन गर्ने समय उनीसँग छैन । आफ्नै ठुल्दाइ र ठुल्यामालाई समेत भेट्न नपाएकी उनको सेवामय आनीबानी, समर्पण र निष्ठा प्रशंसनीय एवम् स्तुत्य छ ।
Answer
(ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्द
१. समस्त शब्द (३ वटा) र तिनको विग्रह
समस्त शब्दहरूको खोजी र विग्रह:
| समस्त शब्द | विग्रह |
|---|---|
| हिजोआज | हिजो + आज |
| कृषिजलविद्युत् | कृषि + जलविद्युत् |
| फटाफट | फट + फट |
२. द्वित्व व्युत्पन्न शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया
द्वित्व व्युत्पन्न शब्दहरूको खोजी र निर्माण प्रक्रिया:
| द्वित्व व्युत्पन्न शब्द | निर्माण प्रक्रिया |
|---|---|
| आल्तुफाल्तु | आल्तु (अल्प + तु) + फाल्तु (फाल + तु) → आल्तु + फाल्तु → आल्तुफाल्तु |
| चटाचट | चट (चट + अच्) + चट → चट + चट → चटाचट |
| घन्याकघुरुक | घन्याक (घन्य + अक्) + घुरुक (घुर + उक्) → घन्याक + घुरुक → घन्याकघुरुक |
(ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द (६ वटा) र सन्धि विच्छेद
| सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द | सन्धि विच्छेद |
|---|---|
| तात्तातो | तात् + तातो → तात्तातो (गुण सन्धि) |
| वागीश्वरी | वागी + ईश्वरी → वागीश्वरी (व्यञ्जन सन्धि) |
| अनिवार्य | अनि + वार्य → अनिवार्य (व्यञ्जन सन्धि) |
| कामचोर | काम + चोर → कामचोर (व्यञ्जन सन्धि) |
| मनोरञ्जन | मनो + रञ्जन → मनोरञ्जन (व्यञ्जन सन्धि) |
| सेवामय | सेवा + मय → सेवामय (व्यञ्जन सन्धि) |
सन्दर्भ:
- समस्त शब्द = दोस्रो शब्दको प्रारम्भिक वर्णले पहिलो शब्दको अन्तिम वर्णलाई प्रभावित गर्दछ (गुण सन्धि, व्यञ्जन सन्धि)।
- द्वित्व व्युत्पन्न शब्द = एकै शब्दको दोहोरो प्रयोग (द्वित्व) र व्युत्पन्न रूपमा प्रयोग।
- सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द = सन्धि नियम अनुसार शब्दहरूको संयोग।
Discussion
Loading…