नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)
कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) तलको अनुच्छेदका आठ वटा सरल वाक्यलाई चार वटा जटिल वाक्यमा परिवर्तन गर्नु होस्: म घुम्नका लागि जुम्ला गएँ । मैले चन्दननाथ मन्दिर हेरें । म मुगुको राराताल पुगें…
8कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) तलको अनुच्छेदका आठ वटा सरल वाक्यलाई चार वटा जटिल वाक्यमा परिवर्तन गर्नु होस्: म घुम्नका लागि जुम्ला गएँ । मैले चन्दननाथ मन्दिर हेरें । म मुगुको राराताल पुगें । म त्यहाँको प्राकृतिक सुन्दरताबाट मोहित भएँ । तपाईं कर्णालीका स्याउ खान चाहनु हुन्छ । तपाईं जुम्ला जानु होस् । तपाईं कर्णाली राजमार्ग जोडिएको दैलेखमा पानीमा आगो बलेको देख्नु हुने छ । तपाईं त्यहाँ नेपाली भाषाको पहिलो शिलालेख पढ्न पाउनु हुने छ । (ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यहरूलाई करण भए अकरण र अकरण भए करणमा परिवर्तन गर्नु होस् : महेश स्वदेशमा छ । ऊ विदेश गएको छैन । उसले धेरै पढेको छ । उसलाई चिन्ता छैन । ऊ इलमी छ । उसलाई अरूले हेप्न सकेका छैनन् । उससँग परिवारका सदस्यहरू सन्तुष्ट छन् । उनीहरूले महेशलाई हेर्नु परेको छैन । (ग) तलका सरल वाक्यहरूलाई एउटै वाक्यमा संश्लेषण गर्नु होस् : राम बहादुर आए । राम बहादुरले लतमायालाई भेटे । राम बहादुरले सुब्बाको सन्देश सुनाए । राम बहादुर सरासर हिँडे ।
Answer
(क) सरल वाक्यलाई जटिल वाक्यमा परिवर्तन
उत्तर:
१. सरल वाक्य:
- म घुम्नका लागि जुम्ला गएँ।
- मैले चन्दननाथ मन्दिर हेरें।
- म मुगुको राराताल पुगें।
- म त्यहाँको प्राकृतिक सुन्दरताबाट मोहित भएँ।
जटिल वाक्य: "जुम्ला घुम्न जाने क्रममा मले चन्दननाथ मन्दिरको दर्शन गरेको थिएँ र मुगुको राराताल पुग्दा त्यहाँको प्राकृतिक सुन्दरताले मलाई मोहित पार्यो।"
२. सरल वाक्य:
- तपाईं कर्णालीका स्याउ खान चाहनु हुन्छ।
- तपाईं जुम्ला जानु होस्।
- तपाईं कर्णाली राजमार्ग जोडिएको दैलेखमा पानीमा आगो बलेको देख्नु हुने छ।
- तपाईं त्यहाँ नेपाली भाषाको पहिलो शिलालेख पढ्न पाउनु हुने छ।
जटिल वाक्य: "यदि तपाईं कर्णालीका स्याउ खान चाहनुहुन्छ भने जुम्ला जानुहोस्, जहाँ तपाईं कर्णाली राजमार्गबाट जोडिएको दैलेखमा पानीमा आगो बलेको दृश्य देख्न सक्नुहुनेछ र नेपाली भाषाको पहिलो शिलालेख पढ्न पाउनुहुनेछ।"
(ख) करण वाक्यलाई अकरण र अकरणलाई करणमा परिवर्तन
उत्तर:
१. करण वाक्यलाई अकरणमा परिवर्तन:
| करण वाक्य | अकरण वाक्य |
|---|---|
| महेश स्वदेशमा छ। | महेश विदेशमा छैन। |
| ऊ विदेश गएको छैन। | ऊ स्वदेशमा छ। |
| उसले धेरै पढेको छ। | उसले कम पढेको छैन। |
| उसलाई चिन्ता छैन। | उसलाई चिन्ता छ। |
| ऊ इलमी छ। | ऊ इलमी छैन। |
| उसलाई अरूले हेप्न सकेका छैनन्। | उसलाई अरूले हेप्न सक्नुहुन्छ। |
| उससँग परिवारका सदस्यहरू सन्तुष्ट छन्। | उससँग परिवारका सदस्यहरू असन्तुष्ट छैनन्। |
| उनीहरूले महेशलाई हेर्नु परेको छैन। | उनीहरूले महेशलाई हेर्नु पर्ने छ। |
२. अकरण वाक्यलाई करणमा परिवर्तन:
| अकरण वाक्य | करण वाक्य |
|---|---|
| महेश विदेशमा छैन। | महेश स्वदेशमा छ। |
| ऊ स्वदेशमा छ। | ऊ विदेशमा छैन। |
| उसले कम पढेको छैन। | उसले धेरै पढेको छ। |
| उसलाई चिन्ता छ। | उसलाई चिन्ता छैन। |
| ऊ इलमी छैन। | ऊ इलमी छ। |
| उसलाई अरूले हेप्न सक्नुहुन्छ। | उसलाई अरूले हेप्न सकेका छैनन्। |
| उससँग परिवारका सदस्यहरू असन्तुष्ट छैनन्। | उससँग परिवारका सदस्यहरू सन्तुष्ट छन्। |
| उनीहरूले महेशलाई हेर्नु पर्ने छ। | उनीहरूले महेशलाई हेर्नु परेको छैन। |
(ग) सरल वाक्यहरूको संश्लेषण (एउटै वाक्यमा परिवर्तन)
उत्तर:
"राम बहादुर आएर लतमायालाई भेटे र सुब्बाको सन्देश सुनाएर सरासर हिँडे।"
विस्तृत व्याख्या:
- "राम बहादुर आए" → "राम बहादुर आएर" (क्रियापदको संयुक्त प्रयोग)
- "राम बहादुरले लतमायालाई भेटे" → "लतमायालाई भेटे" (विषयको पुनरावृत्ति हटाइएको)
- "राम बहादुरले सुब्बाको सन्देश सुनाए" → "सुब्बाको सन्देश सुनाए" (विषयको पुनरावृत्ति हटाइएको)
- "राम बहादुर सरासर हिँडे" → "सरासर हिँडे" (विषयको पुनरावृत्ति हटाइएको)
संश्लेषित वाक्यमा:
- "आएर" (क्रियापदको संयुक्त प्रयोग)
- "भेटे र सुनाए" (दुई क्रियाहरूको संयोजन)
- "सरासर हिँडे" (अन्तिम क्रियाको समावेश)
सन्दर्भ:
- करण वाक्य = क्रियाको कारणले कुनै कार्य भएको हुन्छ (जस्तै: "मैले पढेको छु" → "मैले पढ्ने कारणले...")
- अकरण वाक्य = क्रियाको कारणले कार्य भएको छैन (जस्तै: "मैले पढेको छैन" → "मैले पढ्ने कारणले छैन")
- संश्लेषण = दुई वा धेरै सरल वाक्यलाई एकै वाक्यमा जोड्ने कला।
नोट:
- जटिल वाक्य = एक वाक्यमा दुई वा धेरै सरल वाक्यहरूको समावेश हुन्छ।
- करण-अकरण परिवर्तन = क्रियाको कारण र परिणामको परिवर्तन।
- संश्लेषण = वाक्यहरूको संक्षिप्तता र सङ्गठनमा सहयोग गर्दछ।
Discussion
Loading…