तलको अनुच्छेद पढी सोधिएका प्रश्नहरूको छोटो छरितो उत्तर दिनु होस् : १० खाद्यान्नको उत्पादनका निम्ति खनजोत गरिने, बालीनाली लगाइने, मलजल हालिने, गोडमेल गरिने, बालीनाली भित्र्याइने आदि सबै कामको सामूहिक…

### **१. कृषिको परिभाषा र यसका मुख्य कार्यहरू लेख्नुहोस्।**
कृषि भनेको खाद्यान्नको उत्पादनका लागि खनजोत गर्ने, बालीनाली लगाउने, मलजल हाल्ने, गोडमेल गर्ने, बालीनाली भित्र्याउने आदि कामहरूको समूह हो। यसमा खेत र बारीको प्रयोग, सिँचाइको व्यवस्था र कृषि औजारहरूको प्रयोग पर्दछ। कृषि मानवको जीवनको आधारभूत आवश्यकता पूर्ति गर्ने प्रमुख क्षेत्र हो।

### **२. खेत र बारीमा कस्तो अन्तर छ?**
| **खेत** | **बारी** |
|-----------|-----------|
| धान रोप्ने प्रमुख स्थान हो। | खाद्यान्नको लागि धान नफल्ने जग्गा हो। |
| नहर वा कुलोबाट सिँचाइ सुविधा पाउँछ। | सिँचाइ सुविधा नपाउने हुन्छ। |
| गरा गरा पारी बनाइएको हुन्छ। | पहाडी भित्ता वा पाखामा हुने हुन्छ। |
| तराई र भित्री मधेसमा पाइन्छ। | पहाडी क्षेत्रमा पाइन्छ। |
| दुई प्रकारका हुन्छन्: नहरबाट सिँचाइ हुने र आकाशबाट पानी परेको मौका छोपी खेती हुने। | दुई प्रकारका हुन्छन्: भिरालो परेको बारी र खोरिया बारी। |

### **३. खेतका प्रकारहरू लेख्नुहोस्।**
खेतका प्रकारहरू निम्नानुसार छन्:
1. **नहरबाट सिँचाइ हुने खेत**: कुलो वा नहरबाट सिँचाइ सुविधा पाउने खेत हो।
2. **आकाशबाट पानी परेको मौका छोपी खेती हुने टारी खेत**: सिँचाइ सुविधा नपाउने खेत हो, जहाँ वर्षा परेको मौका छोपी खेती गरिन्छ।

### **४. बारीका प्रकारहरू लेख्नुहोस्।**
बारीका प्रकारहरू निम्नानुसार छन्:
1. **भिरालो बारी (भिर बारी)**: पहाडका फेद वा भित्तामा हुने भिरालो परेको बारी हो, जहाँ पानी नलाग्ने हुन्छ।
2. **खोरिया बारी**: पहाडी पाखाको खोरिया बनाइएर रुख, बोट बिरुवा फाँडेर बाली लगाउने बारी हो।

### **५. उर्वरा शक्तिका आधारमा खेतका प्रकारहरू लेख्नुहोस्।**
उर्वरा शक्तिका आधारमा खेतका प्रकारहरू निम्नानुसार छन्:
1. **अब्बल खेत**: कुलो वा नहरबाट सिँचाइ सुविधा पुगेको, वर्षमा दुई वा सो भन्दा बढी बाली लाग्ने र मलिलो माटो भएको उब्जाउ भूमि हो। तराई र भित्री मधेसमा पाइन्छ।
2. **दोयम खेत**: अब्बल भन्दा कम उब्जाउ र सिमभन्दा बढी उब्जाउ हुने जमिन हो। तराईको माथिल्लो भाग, भित्री मधेस, पहाडका केही ठाउँ र उपत्यकामा पाइन्छ।
3. **सिम खेत**: खाद्यान्नको उब्जनी राम्ररी नहुने तेस्रो दर्जाको खेत हो। पहाडी भागमा पाइन्छ।
4. **चहार खेत**: कुलो नलाग्ने, सुक्खा माटो भएको र सबभन्दा कमसल खेत हो। नेपालका उच्च पहाडी भेग र तल्लो हिमाली भेगमा पाइन्छ।

### **६. सिँचाइका प्रकारहरू लेख्नुहोस्।**
नेपालमा सिँचाइका प्रकारहरू निम्नानुसार छन्:
1. **परम्परागत सिँचाइ**: नहर, कुलो, कुआँ आदि मार्फत गरिने सिँचाइ हो।
2. **आधुनिक सिँचाइ**: आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरी गरिने सिँचाइ हो, जसमा स्प्रिंकलर, ड्रिप सिँचाइ आदि पर्दछ।

### **७. कृषि औजारहरूको नाम लेख्नुहोस्।**
कृषि कार्यमा प्रयोग गरिने प्रमुख औजारहरू:
- हलो
- जुवा
- कुदाल
- फाल्गुन
- हाँकुवा
- बाँसको काँडा
- हात्तीको सिँगार
- गोरुको हल्को

### **८. कृषिको महत्त्व लेख्नुहोस्।**
कृषिको महत्त्व निम्नानुसार छ:
- **आर्थिक महत्त्व**: नेपालको अर्थतन्त्रमा कृषि क्षेत्रको योगदान ठूलो छ। यसले रोजगारी सिर्जना गर्दछ र देशको कुल घरेलु उत्पादन (जीडीपी) मा ठूलो योगदान पुर्‍याउँछ।
- **खाद्यान्नको उत्पादन**: मानवको आधारभूत आवश्यकता खाद्यान्नको उत्पादन गर्दछ।
- **रोजगारी सिर्जना**: कृषि क्षेत्रले धेरै मानिसलाई रोजगारी प्रदान गर्दछ।
- **आर्थिक स्वतन्त्रता**: कृषि गर्ने मानिसहरू आफ्नो आर्थिक स्वतन्त्रता कायम गर्न सक्छन्।
- **पर्यावरण संरक्षण**: कृषि क्षेत्रले पर्यावरण संरक्षणमा पनि योगदान पुर्‍याउँछ।

### **९. कृषि क्षेत्रमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोगका फाइदा लेख्नुहोस्।**
कृषि क्षेत्रमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोगका फाइदाहरू निम्नानुसार छन्:
- **उत्पादन वृद्धि**: आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले कृषि उत्पादनमा वृद्धि गर्दछ।
- **सिँचाइको दक्षता**: आधुनिक सिँचाइ प्रविधि (जस्तै: ड्रिप सिँचाइ) ले पानीको प्रयोग दक्षतापूर्वक गर्दछ।
- **कृषि उत्पादनको गुणस्तर सुधार**: आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले कृषि उत्पादनको गुणस्तर सुधार गर्दछ।
- **कृषकको समय र श्रमको बचत**: आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले कृषकको समय र श्रमको बचत गर्दछ।
- **बाजारमा प्रतिस्पर्धात्मकता**: आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले कृषि उत्पादनलाई बाजारमा प्रतिस्पर्धात्मक बनाउँछ।

### **१०. कृषि क्षेत्रमा सामाजिक समस्या र समाधानहरू लेख्नुहोस्।**
कृषि क्षेत्रमा सामाजिक समस्या र समाधानहरू निम्नानुसार छन्:

#### **समस्या:**
1. **कृषि भूमिको अभाव**: बढ्दो जनसङ्ख्याको कारण कृषि भूमिको अभाव भएको छ।
2. **सिँचाइको अभाव**: धेरै क्षेत्रमा सिँचाइ सुविधा नपुगेको समस्या छ।
3. **कृषि प्रविधिको अभाव**: आधुनिक कृषि प्रविधिको अभावले उत्पादनमा कमी आएको छ।
4. **बाजारको अभाव**: कृषि उत्पादनको बिक्रीका लागि बाजारको अभाव छ।
5. **कृषकको शिक्षा र ज्ञानको अभाव**: कृषकहरूमा आधुनिक कृषि प्रविधि र ज्ञानको अभाव छ।

#### **समाधान:**
1. **कृषि भूमिको प्रयोग दक्षतापूर्वक गर्नु**: कृषि भूमिको प्रयोग दक्षतापूर्वक गर्ने र कृषि भूमिको विस्तार गर्ने।
2. **सिँचाइ सुविधा विस्तार गर्नु**: सिँचाइ सुविधा विस्तार गर्ने र आधुनिक सिँचाइ प्रविधिको प्रयोग गर्ने।
3. **कृषि प्रविधिको प्रवर्द्धन गर्नु**: आधुनिक कृषि प्रविधिको प्रयोग र प्रवर्द्धन गर्ने।
4. **बाजारको विकास गर्नु**: कृषि उत्पादनको बिक्रीका लागि बाजारको विकास गर्ने।
5. **कृषकको शिक्षा र ज्ञान वृद्धि गर्नु**: कृषकहरूको शिक्षा र ज्ञान वृद्धि गर्ने र आधुनिक कृषि प्रविधि सिकाउने।