कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) तलको कवितांश पढी सोधिएका प्रश्नहरूको छोटो छरितो उत्तर लेख्नु होस्: जहाँ आलु बखडाका हाँगा हाँगामा फुल्दछन् कुखुराका चल्लाहरू जहाँ मृगमरीचिकाको पछि लाग्नेहरूको…

### **(क) कवितांशको उत्तर**

#### **(अ) ‘जहाँ’ शब्दले कुन ठाउँलाई सङ्केत गरेको छ ?**
यस कवितांशमा ‘जहाँ’ शब्दले **प्रकृतिको स्वाभाविक, स्वतन्त्र र शान्तिपूर्ण वातावरण**लाई सङ्केत गरेको छ । यसले मानवको हस्तक्षेपबाट मुक्त, प्राकृतिक सौन्दर्य र जीवनको स्वाभाविक चक्रमा रहेको ठाउँलाई बुझाउँछ ।

#### **(आ) मृगशावक मुटुको स्पन्दनझैं खेल्छन् भन्नुको तात्पर्य के हो ?**
यस पङ्क्तिमा **प्रकृतिको स्वाभाविक गतिशीलता र जीवनको निरन्तरता**लाई बुझाउन खोजिएको छ । मृगशावकको हुल (चाल) मुटुको स्पन्दनझैं उफ्री उफ्री खेल्नुको अर्थ **प्रकृतिको स्वाभाविक गति र जीवनको निरन्तरता** हो । यसले मानवको हस्तक्षेपबाट मुक्त प्राकृतिक जीवनको स्वाभाविकता र गतिशीलतालाई उजागर गर्दछ ।

#### **(इ) धुपि र सल्ला रुनुको कारण के हो ?**
धुपि र सल्ला रुनुको कारण **प्रकृतिको स्वाभाविक चक्रमा मानवको हस्तक्षेप र बाधा** हो । यसले मानवको हस्तक्षेपबाट प्राकृतिक जीवनमा आएको बाधा र मानवको स्वार्थपूर्ण व्यवहारको कारण प्रकृतिको स्वाभाविकता बिग्रनुको दुःखलाई व्यक्त गर्दछ ।

#### **(ई) मानिसका गालामा आरुका फुल फुल्नुले के कुरालाई सङ्केत गर्दछ ?**
मानिसका गालामा आरुका फुल फुल्नुको अर्थ **प्रकृतिको सौन्दर्य र स्वाभाविकता मानवको जीवनमा समाहित हुनु** हो । यसले मानवको जीवनमा प्रकृतिको सौन्दर्य र स्वाभाविकता बाँड्नुको अर्थ व्यक्त गर्दछ ।

#### **(उ) यस कवितांशको मूल भाव के हो ?**
यस कवितांशको मूल भाव **प्रकृतिको स्वाभाविक सौन्दर्य र जीवनको निरन्तरताको रक्षा गर्नु** हो । यसले मानवको हस्तक्षेपबाट मुक्त, स्वतन्त्र र शान्तिपूर्ण प्रकृतिको चित्रण गर्दछ र मानवको स्वार्थपूर्ण व्यवहारले प्रकृतिमा आएको बाधाको विरोध गर्दछ ।

---

### **(ख) कथांशको उत्तर**

#### **(अ) गौरीले शङ्करलाई किन "दिदीआमाको घर नजाऊ" भनेकी हो ?**
गौरीले शङ्करलाई दिदीआमाको घर नजाऊ भनेकी हो किनभने **दिदीआमा शङ्करलाई मन पराउँदैनन्** । गौरीले शङ्करलाई ‘बोक्सी बुढी’ भनेकी छिन्, जसले गर्दा दिदीआमाले शङ्करलाई मन पराउनुहुन्न ।

#### **(आ) गौरीले आफ्नी फुपुदिदीलाई 'बोक्सी बुढी' भन्नाको कारण के हो ?**
गौरीले आफ्नी फुपुदिदीलाई ‘बोक्सी बुढी’ भन्नुको कारण **दिदीआमाको स्वभाव र व्यवहार** हो । दिदीआमाले गौरीलाई गाली गर्ने, शङ्करलाई मन पराउनुहुन्ने र स्वार्थी व्यवहार गर्ने कारणले गौरीले उनीलाई ‘बोक्सी बुढी’ भनेकी हो ।

#### **(इ) "छोटाको हावा लागेपछि बडाको स्वभाव कताबाट होस् ?" भन्नाको तात्पर्य के हो ?**
यस पङ्क्तिको अर्थ **छोटो उमेरका व्यक्तिहरूको व्यवहारले बडाहरूको स्वभावमा परिवर्तन आउनु** हो । यसले गर्दा बडाहरू पनि स्वार्थी, गाली गर्ने र असभ्य व्यवहार गर्न थाल्छन् ।

#### **(ई) दिदीआमाले कस्तालाई छोटा भनेकी हुन् ?**
दिदीआमाले **गौरी र शङ्करलाई** छोटा भनेकी हुन् । उनीहरूको उमेर र व्यवहारले गर्दा दिदीआमाले उनीहरूलाई छोटा भनेकी छिन् ।

#### **(उ) उपर्युक्त कथांशबाट गौरी र शङ्करका बिच कस्तो सम्बन्ध देखा पर्छ ?**
गौरी र शङ्करका बिच **साथी र समर्थकको सम्बन्ध** देखा पर्छ । गौरी शङ्करलाई आफ्नो दिदीआमाको घर नजाऊ भन्दै सावधान गर्दछिन्, जसले गर्दा उनीहरूको बिचमा सहयोग र स्नेहको सम्बन्ध देखिन्छ ।

---

### **(ग) निबन्धांशको उत्तर**

#### **(अ) यस निबन्धांशमा शाकाहारी र मांसाहारी बिच कस्तो भिन्नता देखाइएको छ ?**
| **शाकाहारी** | **मांसाहारी** |
|----------------|----------------|
| १० केजी खाना खपत गर्दछन् | एक केजी मासु उत्पादन गर्न १० केजी शाकाहारी खाना खपत हुन्छ |
| कम ऊर्जा खपत गर्दछन् | धेरै ऊर्जा र संसाधन खपत गर्दछन् |
| प्रकृतिको संरक्षणमा सहयोग गर्दछन् | प्रकृतिको संरक्षणमा बाधा पुर्‍याउँछन् |

#### **(आ) भोकमरी भनेको के हो ?**
भोकमरी भनेको **आहारको अभावमा मानिसहरूको जीवनमा आएको कष्ट र पीडा** हो । यसले मानिसहरूको स्वास्थ्य, शारीरिक र मानसिक विकासमा बाधा पुर्‍याउँछ ।

#### **(इ) भोकमरीको कारण के लाई मानिएको छ ?**
भोकमरीको कारण **धनी र सम्पन्न वर्गको स्वार्थी व्यवहार, संसाधनको असमान वितरण र ग्लोबल वार्मिङ**लाई मानिएको छ ।

#### **(ई) 'ग्लोबल वार्मिङ' को तात्पर्य के हो ?**
ग्लोबल वार्मिङ भनेको **वायुमण्डलको तापक्रम बढ्नु** हो । यसले गर्दा जलवायु परिवर्तन हुन्छ, जसले गर्दा कृषि उत्पादनमा कमी आउँछ र भोकमरी बढ्छ ।

#### **(उ) यस निबन्धांशले प्रस्तुत गरेको मूल समस्या के हो ?**
यस निबन्धांशले **संसाधनको असमान वितरण र ग्लोबल वार्मिङको कारण भोकमरी र गरिबी बढ्नु**लाई मूल समस्या रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । यसले गर्दा धनी र गरिब बिचको फरक बढ्दै गइरहेको छ र भोलिको सङ्घर्ष भोकमा आधारित हुनेछ ।

---