नेपाली (Nepali)NEB 2076 (old course)
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) 'ले', 'लाई', 'बाट', 'द्वारा', 'देखि' तथा 'मा' विभक्ति लागेका र भिन्नभिन्न कारकको प्रयोग भएका छ वटा वाक्यमा आफूले पढेको कुनै किताबका बारेमा वर्णन गर्नु होस् ।…
6कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) 'ले', 'लाई', 'बाट', 'द्वारा', 'देखि' तथा 'मा' विभक्ति लागेका र भिन्नभिन्न कारकको प्रयोग भएका छ वटा वाक्यमा आफूले पढेको कुनै किताबका बारेमा वर्णन गर्नु होस् । (ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यलाई सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्नु होस् : तपाई गाउँबाट कहिले आउँछ ? आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी ल्याइ दिएस् । तँ र म सँगै बसूँला । मेरो भाउजू आउनु होली । उनले लेखेको कविताहरू सुन्लास् । त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछ ।
Answer
(क) विभक्ति प्रयोगका वाक्य र कारक वर्णन
उत्तर:
नेपाली भाषामा विभक्तिहरूले वाक्यमा प्रयोग भएका शब्दहरूको सम्बन्ध, कार्य र स्थानलाई स्पष्ट पार्छन्। मले पढेको "नेपाली साहित्यको इतिहास" नामक पुस्तकका बारेमा विभक्तिहरूको प्रयोगका छ वटा वाक्यहरू तयार पार्दछु।
१. 'ले' विभक्ति (कर्ता कारक)
- "रामले नेपाली साहित्यको इतिहास पढेको छ।"
- यो वाक्यमा "रामले" भनेको "राम" कर्ता हो, जसले "पढेको" क्रियाको कार्य गरेको छ।
२. 'लाई' विभक्ति (सम्बोधन कारक)
- "उनले मलाई पुस्तकको बारेमा बुझाउनुभयो।"
- "मलाई" भनेको "म" को सम्बोधन हो, जसलाई "बुझाउन" क्रियाको लाभ हुनेछ।
३. 'बाट' विभक्ति (स्रोत कारक)
- "मले पुस्तकालयबाट यो पुस्तक ल्याएको छु।"
- "पुस्तकालयबाट" भनेको "पुस्तक" को स्रोत हो, जहाँबाट "ल्याएको" क्रियाको कार्य भएको छ।
४. 'द्वारा' विभक्ति (कारण कारक)
- "नेपाली साहित्यको इतिहास पुस्तकले नेपाली साहित्यको विकासको बारेमा ज्ञान दिन्छ।"
- "पुस्तकले" भनेको "पुस्तक" को कारण "ज्ञान दिन" क्रियाको कार्य भएको छ।
५. 'देखि' विभक्ति (समय कारक)
- "मले यो पुस्तक पढ्ने काम बिहानदेखि सुरु गरेको छु।"
- "बिहानदेखि" भनेको "पढ्ने" क्रियाको सुरुवातको समय हो।
६. 'मा' विभक्ति (स्थान/स्थिति कारक)
- "यो पुस्तक मेरो टेबलमा राखिएको छ।"
- "टेबलमा" भनेको "पुस्तक" को स्थान हो, जहाँ "राखिएको" क्रियाको कार्य भएको छ।
(ख) अनुच्छेदका वाक्यहरूको सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन
उत्तर:
तपाई गाउँबाट कहिले आउँछन् ? आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी ल्याइदिनुहोस् । तपाई र म सँगै बस्नेछौं । मेरो भाउजू आउनुहुनेछ । उनले लेखेका कविताहरू सुन्नेछौं । त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछन् ।
सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गरिएको अनुच्छेद:
"तपाई गाउँबाट कहिले आउँछन् ? आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी ल्याइदिनुहोस् । तपाई र म सँगै बस्नेछौं । मेरो भाउजू पनि आउनुहुनेछ । उनले लेखेका कविताहरू सुन्नेछौं । त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछन् ।"
विवरण:
१. "तपाई गाउँबाट कहिले आउँछ ?" – प्रश्नवाचक वाक्य, सङ्गति मिलाइएको छैन। २. "आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी ल्याइदिनुहोस् ।" – "आउँदा" भनेको "आउँदा" क्रियाको सङ्गतिमा "ल्याइदिनुहोस्" क्रियाको प्रयोग गरिएको छ। ३. "तँ र म सँगै बसूँला ।" → "तपाई र म सँगै बस्नेछौं ।" – "तँ" को स्थानमा "तपाई" र "बसूँला" को स्थानमा "बस्नेछौं" प्रयोग गरिएको छ। ४. "मेरो भाउजू आउनु होली ।" → "मेरो भाउजू आउनुहुनेछ ।" – "आउनु होली" को स्थानमा "आउनुहुनेछ" प्रयोग गरिएको छ। ५. "उनले लेखेको कविताहरू सुन्लास् ।" → "उनले लेखेका कविताहरू सुन्नेछौं ।" – "सुन्लास्" को स्थानमा "सुन्नेछौं" प्रयोग गरिएको छ। ६. "त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछ ।" – "रमाउनेछ" को स्थानमा "रमाउनेछन्" प्रयोग गरिएको छ।
सङ्गति मिलाइएका वाक्यहरूको तालिका:
| असङ्गत वाक्य | सङ्गत वाक्य |
|---|---|
| तँ र म सँगै बसूँला। | तपाई र म सँगै बस्नेछौं। |
| मेरो भाउजू आउनु होली। | मेरो भाउजू आउनुहुनेछ। |
| उनले लेखेको कविताहरू सुन्लास्। | उनले लेखेका कविताहरू सुन्नेछौं। |
| त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछ। | त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछन्। |
सङ्गति मिलाउने नियमहरू:
१. "तँ" → "तपाई" (सम्मानजनक रूप) २. "बसूँला" → "बस्नेछौं" (सङ्गति मिलाउने) ३. "आउनु होली" → "आउनुहुनेछ" (सङ्गति मिलाउने) ४. "सुन्लास्" → "सुन्नेछौं" (सङ्गति मिलाउने) ५. "रमाउनेछ" → "रमाउनेछन्" (वचन मिलाउने)
निष्कर्ष:
यसरी सङ्गति मिलाइएका वाक्यहरूले नेपाली भाषाको व्याकरणिक नियमहरूको पालना गरेका छन्। यो अनुच्छेदमा "तपाई" को प्रयोग गरिएको छ, जसले "सम्मान" को भावना व्यक्त गर्दछ। "आउनुहुनेछ" र "सुन्नेछौं" जस्ता क्रियाहरूको प्रयोगले "सङ्गति" को नियम पालना गरेको छ।
Discussion
Loading…