'बौलाहा काजीको सपना' नाटकबाट तल दिइएको अंश पढी सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् : भक्ते ! तेरो एउटा छोरो थियो, बिरे । तेरो स्वार्थ त्यही थियो, त्यही एक बिन्दु थियो, तेरो एउटै हिरा थियो, एउटै माया…

### **(क) नाट्यांशका आधारमा नेपाली समाजबाट गरिबी हटाउने सम्बन्धमा काजीको विचार**

बौलाहा काजीको सपना नाटकमा उल्लेखित यो नाट्यांशले काजीको गरिबी विरुद्धको दृढ संकल्प र समाजिक परिवर्तनको दृष्टिकोणलाई स्पष्ट पार्छ। काजीको विचारलाई निम्न बिन्दुहरूमा विश्लेषण गर्न सकिन्छ:

#### **१. गरिबीको अन्त्यको दृढ इच्छा**
काजीले भक्तेलाई भनेको **"अब त्यो मर्यो, त्यो छैन"** भन्ने कथनले उनीको व्यक्तिगत नुकसानलाई सामाजिक परिवर्तनको साधन बनाउने इच्छालाई दर्शाउँछ। उनी आफ्नो छोरो बिरेको मृत्युलाई व्यक्तिगत दुःख नभई समाजमा गरिबीको अन्त्यको प्रेरणाको रूपमा लिन्छन्। यसले काजीको मानसिकता र समाजिक जिम्मेवारीको भावनालाई उजागर गर्दछ।

#### **२. गरिबीको समर्थकहरूलाई विरोध**
काजीले **"गरिबीलाई म मिल्काइ छाड्छु, पन्छाइ छाड्छु"** भनेर गरिबीको विरुद्धको युद्धको घोषणा गर्छन्। उनी **"पन्छाउने काममा बाधा मान्छे हुन्छ भने म त्यसको दुश्मन हुन्छु"** भन्ने कथनले गरिबीको समर्थकहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा चुनौती दिन्छन्। यसले काजीको **"गरिबीको विरुद्धको लडाईमा कुनै पनि बाधालाई स्वीकार नगर्ने"** दृढता देखाउँछ।

#### **३. नैतिकता र धर्मको विरुद्धको संकल्प**
काजीले **"बाधा बुद्धि हुन्छ भने बरू म सिल्ली हुन्छु, मूर्ख हुन्छु"** भनेर नैतिकता र धर्मको नाममा गरिबीको समर्थन गर्नेहरूलाई चुनौती दिन्छन्। **"गरिबीका समर्थक भएर परमेश्वर खडा हुन्छन् भने पनि बरू म नास्तिक हुन्छु"** भन्ने कथनले काजीको **"गरिबीको विरुद्धको लडाईमा कुनै पनि धर्मिय बाधालाई स्वीकार नगर्ने"** दृढता देखाउँछ। यसले काजीको **"संसारिक सुखको लागि धर्मिय बन्धनहरूको विरुद्धको संकल्प"**लाई स्पष्ट पार्छ।

#### **४. गरिबीको विरुद्धको सामूहिक प्रयास**
काजीले **"एक्लै बिरेले पाउने माया ती सबैमा बाँडि दिएस्"** भनेर व्यक्तिगत दुःखलाई सामूहिक प्रयासमा परिवर्तन गर्ने इच्छा व्यक्त गर्छन्। **"धेरै बिरे जस्ता छोराहरू यहाँ छन्"** भन्ने कथनले **"गरिबीको विरुद्धको लडाईमा एक्लै नभई सामूहिक प्रयासको महत्त्व"**लाई रेखांकित गर्दछ।

#### **५. सुखी समाजको दृष्टि**
काजीको **"संसारले एक दिन सुखी हुनु छ"** भन्ने कथनले **"गरिबीको अन्त्य र सुखी समाजको निर्माण"** को दृष्टिकोणलाई स्पष्ट पार्छ। **"कसैले रोक्न सक्तैन"** भन्ने कथनले **"गरिबीको विरुद्धको लडाईमा कुनै पनि शक्ति रोक्न सक्दैन"** भन्ने काजीको विश्वासलाई दर्शाउँछ।

**निष्कर्ष**: काजीको विचार **"गरिबीको विरुद्धको युद्धमा कुनै पनि बाधालाई स्वीकार नगर्ने, धर्मिय बन्धनहरूको विरुद्धको संकल्प र सुखी समाजको निर्माण"** मा केन्द्रित छ। उनी **"गरिबीको अन्त्यको लागि व्यक्तिगत दुःखलाई सामूहिक प्रयासमा परिवर्तन गर्ने"** दृढ इच्छा राख्छन्।

---

### **(ख) "संसारले एक दिन सुखी हुनु छ । कसैले रोक्न सक्तैन ।" यस भनाइप्रति तपाईँको सहमति या असहमति र तर्क**

#### **सहमति**
१. **समाजिक परिवर्तनको इतिहास**
   - मानव इतिहासमा **"गरिबी, असमानता र दासता"** जस्ता समस्याहरूको अन्त्य भएको छ। उदाहरणका लागि, **"अफ्रिका र एसियाका देशहरूमा औद्योगिक क्रान्ति र स्वतन्त्रता संग्रामले गरिबीको स्तर कम गरेको"** छ। यसले **"संसारले एक दिन सुखी हुनु छ"** भन्ने कथनलाई समर्थन गर्दछ।

२. **तकनीकी प्रगति र शिक्षा**
   - **"वैज्ञानिक प्रगति, डिजिटल क्रान्ति र शिक्षाको विस्तार"** ले **"गरिबीको स्तर कम गर्ने"** भूमिका खेलेको छ। **"इन्टरनेट, स्वास्थ्य सेवा र कृषि प्रौद्योगिकी"** जस्ता क्षेत्रहरूले **"गरिबीको विरुद्धको लडाईमा महत्वपूर्ण भूमिका"** खेलेका छन्।

३. **सामाजिक संस्थाहरूको भूमिका**
   - **"संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, विश्व बैंक र गैर-सरकारी संस्थाहरू"** जस्ता **"अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू"** ले **"गरिबी उन्मूलनको लागि कार्यक्रमहरू"** सञ्चालन गरेका छन्। **"मिलेनियम डेभलपमेन्ट गोल्स (MDGs) र सस्टेनेबल डेभलपमेन्ट गोल्स (SDGs)"** जस्ता **"अन्तर्राष्ट्रिय लक्ष्यहरू"** ले **"गरिबीको विरुद्धको लडाईमा प्रगति"** गरेका छन्।

४. **मानवको संकल्प र एकता**
   - **"मानवको संकल्प र एकता"** ले **"गरिबीको विरुद्धको लडाईमा महत्वपूर्ण भूमिका"** खेलेको छ। **"गाँधी, नेल्सन मण्डेला र मलाला युसुफजाई"** जस्ता **"नेताहरू"** ले **"गरिबी र असमानताको विरुद्धको लडाई"** मा **"प्रेरणा"** प्रदान गरेका छन्।

#### **असहमति**
१. **गरिबीको जटिलता**
   - **"गरिबी"** एक **"जटिल समस्या"** हो जसको **"एकै दिनमा समाधान"** हुन सक्दैन। **"राजनीतिक अस्थिरता, युद्ध, भ्रष्टाचार र आर्थिक असमानता"** जस्ता **"गहिरो समस्याहरू"** छन् जसले **"गरिबीको अन्त्य"** को प्रक्रियालाई **"अवरुद्ध"** गर्छन्।

२. **असमानता र शोषण**
   - **"धनी र गरिब बीचको असमानता"** बढ्दै गएको छ। **"विश्वका १% धनीहरूले ५०% सम्पत्ति"** राखेका छन् भने **"गरिबहरूको जीवनस्तर"** सुधरिरहेको छैन। **"शोषण र असमानता"** ले **"गरिबीको अन्त्य"** को प्रक्रियालाई **"रोक्ने"** भूमिका खेलेको छ।

३. **राजनीतिक र आर्थिक बाधाहरू**
   - **"कतिपय देशहरूमा भ्रष्टाचार, गैर-जनतान्त्रिक शासन र आर्थिक नीतिहरू"** ले **"गरिबीको विरुद्धको लडाई"** मा **"बाधा"** पुर्‍याएका छन्। **"अफ्रिका र एसियाका केही देशहरू"** मा **"गरिबीको स्तर"** अझै **"उच्च"** छ।

४. **प्राकृतिक विपत्तिहरू**
   - **"भूकम्प, बाढी, सूखा र महामारी"** जस्ता **"प्राकृतिक विपत्तिहरू"** ले **"गरिबीको स्तर"** बढाउने **"गम्भीर समस्या"** हुन सक्छन्। **"२०१५ नेपाल भूकम्प"** जस्ता **"विपत्तिहरू"** ले **"गरिबीको स्तर"** बढाएका छन्।

#### **निष्कर्ष**
**"संसारले एक दिन सुखी हुनु छ"** भन्ने कथन **"आंशिक रूपमा सत्य"** हो। **"तकनीकी प्रगति, शिक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग"** ले **"गरिबीको स्तर कम गर्ने"** भूमिका खेलेका छन्। तर **"राजनीतिक अस्थिरता, असमानता र प्राकृतिक विपत्तिहरू"** जस्ता **"बाधाहरू"** ले **"गरिबीको अन्त्य"** को प्रक्रियालाई **"रोक्ने"** भूमिका खेलेका छन्। **"संसारले एक दिन सुखी हुनु छ"** भन्ने कथन **"आशावादी"** हो तर **"गरिबीको अन्त्य"** को **"लामो र कठिन प्रक्रिया"** हुनेछ।

**तर्कसङ्गत निष्कर्ष**: **"गरिबीको अन्त्यको लागि"** **"सामूहिक प्रयास, राजनीतिक स्थिरता र आर्थिक सुधार"** आवश्यक छ। **"काजीको जस्तै दृढ संकल्प र समाजिक जिम्मेवारी"** ले **"गरिबीको विरुद्धको लडाई"** मा **"महत्वपूर्ण भूमिका"** खेलेको छ। **"संसारले एक दिन सुखी हुनु छ"** भन्ने कथन **"आशावादी"** हो तर **"गरिबीको अन्त्य"** को **"लामो र कठिन प्रक्रिया"** हुनेछ।