कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : (क) तलको कवितांश पढी सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनु होस् : हर्क बहादुरको देश छैन हर्क बहादुर हरिऔनको बासिन्दा मात्र पनि होइन ऊ तपाईंको गाउँमा/सहरमा/देशमा पनि…

### **(क) कवितांशको आधारमा सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर**

#### **१. कवितांशमा ‘हर्क बहादुर’ भनेको के हो ?**
कवितांशमा ‘हर्क बहादुर’ एक प्रतीकात्मक नाम हो जसले समाजमा उपेक्षित, दबाइएको र असमानता भोग्नुपर्ने व्यक्तिहरूलाई जनाउँछ। यसले समाजका हाशिएका, दलित, दुःखी र असहाय व्यक्तिहरूलाई संकेत गर्दछ। कविता भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर एकलव्य जस्तै छ, जसले शिक्षा र सम्मानको लागि संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ तर समाजले त्यसलाई नजरअन्दाज गर्छ।

कवितामा भनिएको छ:
> *"हर्क बहादुरको देश छैन"*
यसले समाजमा हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको अस्तित्व नै मान्यता नपाउने अवस्था देखाउँछ। उनीहरूको देश, समाज र परिवारमा पनि उनीहरूको स्थान छैन। उनीहरूको जीवन संघर्ष र दुःखमा भरिपूर्ण छ।

> *"हर्क बहादुर हरिऔनको बासिन्दा मात्र पनि होइन"*
यसले भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको जीवन एकलव्य जस्तै छ, जसले शिक्षा र सम्मानको लागि संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ तर समाजले त्यसलाई नजरअन्दाज गर्छ।

> *"जित बहादुर पनि हर्क बहादुर हो, भीम प्रसाद पनि हर्क बहादुर हो"*
यसले समाजमा विभिन्न नाम, जात, धर्म र वर्गका व्यक्तिहरू पनि हर्क बहादुर जस्तै संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ भन्ने बुझाउँछ। उनीहरूको जीवनमा असमानता, दमन र उपेक्षा हुन्छ।

> *"हर्क बहादुर एकलव्यको नयाँ संस्करण हो"*
यसले भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरू एकलव्य जस्तै छन्, जसले शिक्षा र सम्मानको लागि संघर्ष गर्छन् तर समाजले त्यसलाई नजरअन्दाज गर्छ। एकलव्यले शिक्षा पाउनको लागि संघर्ष गरेको थियो, तर हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूले पनि समाजमा सम्मान र समानता पाउनको लागि संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ।

#### **२. कवितामा ‘सलाम’ भनेको के हो ?**
कविताको अन्त्यमा ‘सलाम’ भनिएको छ, जसले सम्मान र आदरको संकेत गर्दछ। यसले समाजमा हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूलाई सम्मान गर्नुपर्ने र उनीहरूको संघर्षलाई मान्यता दिनुपर्ने बुझाउँछ।

‘सलाम’ शब्दले समाजमा उपेक्षित र दबाइएका व्यक्तिहरूलाई सम्मान गर्ने अपील गर्दछ। यसले भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको संघर्षलाई समाजले मान्यता दिनुपर्छ र उनीहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउनुपर्छ।

#### **३. कविताको मुख्य सन्देश के हो ?**
कविताको मुख्य सन्देश **समाजमा असमानता, दमन र उपेक्षा भोग्नुपर्ने व्यक्तिहरूलाई सम्मान गर्नुपर्ने र उनीहरूको संघर्षलाई मान्यता दिनुपर्ने** हो। कविता भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको देश, समाज र परिवारमा स्थान छैन, तर समाजले उनीहरूको संघर्षलाई मान्यता दिनुपर्छ।

कविताले समाजमा हाशिएका व्यक्तिहरूलाई एकलव्य जस्तै संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ भन्ने बुझाउँछ। एकलव्यले शिक्षा पाउनको लागि संघर्ष गरेको थियो, तर हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूले पनि समाजमा सम्मान र समानता पाउनको लागि संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ।

कविताको अन्त्यमा ‘सलाम’ भनिएको छ, जसले समाजमा उपेक्षित र दबाइएका व्यक्तिहरूलाई सम्मान गर्ने अपील गर्दछ। यसले भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको संघर्षलाई समाजले मान्यता दिनुपर्छ र उनीहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउनुपर्छ।

#### **४. कविताको शैली र भाषिक विशेषता**
कविताको शैली **सरल, स्पष्ट र प्रतीकात्मक** छ। कवितामा प्रयोग गरिएको भाषा **सामान्य नेपाली** हो, तर यसमा गहन अर्थ र सन्देश छ।

- **प्रतीकात्मकता**: कवितामा ‘हर्क बहादुर’ एक प्रतीकात्मक नाम हो जसले समाजमा उपेक्षित र दबाइएका व्यक्तिहरूलाई जनाउँछ।
- **सामान्यता**: कवितामा प्रयोग गरिएको भाषा सरल र सहज छ, जसले पाठकलाई सहजै बुझाउँछ।
- **सन्देशात्मकता**: कविताको मुख्य उद्देश्य समाजमा असमानता र दमनको विरुद्धमा आवाज उठाउनु हो।
- **संक्षिप्तता**: कवितामा कम शब्दमा धेरै अर्थ र सन्देश छ।

#### **५. कविताको सामाजिक महत्व**
कविताको सामाजिक महत्व **समाजमा असमानता, दमन र उपेक्षा विरुद्धमा आवाज उठाउनु** हो। कविता भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको संघर्षलाई समाजले मान्यता दिनुपर्छ र उनीहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउनुपर्छ।

कविताले समाजमा हाशिएका व्यक्तिहरूलाई एकलव्य जस्तै संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ भन्ने बुझाउँछ। एकलव्यले शिक्षा पाउनको लागि संघर्ष गरेको थियो, तर हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूले पनि समाजमा सम्मान र समानता पाउनको लागि संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ।

कविताको अन्त्यमा ‘सलाम’ भनिएको छ, जसले समाजमा उपेक्षित र दबाइएका व्यक्तिहरूलाई सम्मान गर्ने अपील गर्दछ। यसले भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको संघर्षलाई समाजले मान्यता दिनुपर्छ र उनीहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउनुपर्छ।

#### **६. कविताको कथ्य र कथनको सम्बन्ध**
कविताको **कथ्य** (सन्देश) **समाजमा असमानता, दमन र उपेक्षा विरुद्धमा आवाज उठाउनु** हो। कविताको **कथन** (भाषा र शैली) सरल, स्पष्ट र प्रतीकात्मक छ।

कवितामा प्रयोग गरिएको ‘हर्क बहादुर’ नाम एक प्रतीकात्मक नाम हो जसले समाजमा उपेक्षित र दबाइएका व्यक्तिहरूलाई जनाउँछ। कविताले भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको संघर्षलाई समाजले मान्यता दिनुपर्छ र उनीहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउनुपर्छ।

कविताको अन्त्यमा ‘सलाम’ भनिएको छ, जसले समाजमा उपेक्षित र दबाइएका व्यक्तिहरूलाई सम्मान गर्ने अपील गर्दछ। यसले भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको संघर्षलाई समाजले मान्यता दिनुपर्छ र उनीहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउनुपर्छ।

#### **७. कविताको प्रभाव**
कविताको प्रभाव **समाजमा असमानता, दमन र उपेक्षा विरुद्धमा जनचेतना जगाउनु** हो। कविता भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको संघर्षलाई समाजले मान्यता दिनुपर्छ र उनीहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउनुपर्छ।

कविताले समाजमा हाशिएका व्यक्तिहरूलाई एकलव्य जस्तै संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ भन्ने बुझाउँछ। एकलव्यले शिक्षा पाउनको लागि संघर्ष गरेको थियो, तर हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूले पनि समाजमा सम्मान र समानता पाउनको लागि संघर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ।

कविताको अन्त्यमा ‘सलाम’ भनिएको छ, जसले समाजमा उपेक्षित र दबाइएका व्यक्तिहरूलाई सम्मान गर्ने अपील गर्दछ। यसले भनिरहेको छ कि हर्क बहादुर जस्ता व्यक्तिहरूको संघर्षलाई समाजले मान्यता दिनुपर्छ र उनीहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउनुपर्छ।

---