नेपाली (Nepali)NEB 2074 (old course)
(क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एक शब्द बनाउनु होस् : उपसर्ग: सु, अन्, बद प्रत्यय: ईय, ता, यौली । (ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह…
6(क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एक शब्द बनाउनु होस् : उपसर्ग: सु, अन्, बद प्रत्यय: ईय, ता, यौली । (ख) तलको अनुच्छेदबाट तिन समस्त शब्द र तिन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : घामछाया जस्तो जीवनमा सुखदुःख आलोपालो गर्दै आइ रहन्छन् । गगनचुम्बी महलमा बसे पनि, सगरमाथाको चुचुरोमा चढे पनि र मखिबुट्टे कपडाले जतिसुकै आडसाड सिँगारे पनि हामी पीताम्बर बन्न सक्तैनौँ । न त खुरूरुरू आ-आफ्नो काम गर्न छोडेर मुख बिगार्दैमा हात्तीसुँढे लम्बोदर नै बन्न सक्छौँ । (ग) तल दिइएको अनुच्छेदबाट छ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको सन्धि विच्छेद गर्नुहोस् : मनोरम नदीनाला र सरोवरहरू हेर्नका लागि प्रत्येक वर्ष थुप्रै विदेशी पर्यटकहरू नेपाल आउने गर्दछन् । उनीहरू यहाँ जातीय, धार्मिक, सांस्कृतिक र भाषिक विविधताका बिचमा सामाजिक सद्भाव र राष्ट्रिय एकताको जगमग ज्योति पाउँछन् । उनीहरू नृत्याङ्गनाका छमछम नाचहरू हेर्दै नेपालमै पुराणहरूमा वर्णित स्वर्गको झल्को अनुभव गर्दछन् ।
Answer
(क) उपसर्ग र प्रत्यय लगाई शब्द बनाउनुहोस्
उपसर्गबाट शब्द बनाउने
- सु + ख्याल = सुख्याल
- अन् + जान = अनजान
- बद + नाम = बदनाम
प्रत्ययबाट शब्द बनाउने
- सु + ख्याल + ता = सुख्यालता
- अन् + जान + ईय = अनजानीय
- बद + नाम + यौली = बदनामयौली
(ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी, विग्रह र निर्माण प्रक्रिया
१. समस्त शब्द (३ वटा) र विग्रह
| समस्त शब्द | विग्रह | प्रकार |
|---|---|---|
| आलोपालो | आलो + पालो | द्वन्द्व समास |
| गगनचुम्बी | गगन + चुम्बी | तत्पुरुष समास |
| मखिबुट्टे | मख + बुट्टे | द्वन्द्व समास |
२. द्वित्व व्युत्पन्न शब्द (३ वटा) र निर्माण प्रक्रिया
| द्वित्व व्युत्पन्न शब्द | निर्माण प्रक्रिया |
|---|---|
| खुरूरुरू | "खुरु" (आवाज) + "रुरू" (आवाज) → दोहोरिएको शब्द |
| आ-आफ्नो | "आ" (प्रत्यय) + "आफ्नो" (स्वत्व) → दोहोरिएको शब्द |
| छमछम | "छम" (आवाज) + "छम" (आवाज) → दोहोरिएको शब्द |
(ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द र सन्धि विच्छेद
सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द (६ वटा) र सन्धि विच्छेद
| सन्धियुक्त शब्द | सन्धि विच्छेद | सन्धि प्रकार |
|---|---|---|
| मनोरम | मनः + राम | विसर्ग सन्धि |
| नदीनाला | नदी + नाला | व्यञ्जन सन्धि |
| जातीय | जाति + ईय | प्रत्यय सन्धि |
| धार्मिक | धर्म + इक | प्रत्यय सन्धि |
| सांस्कृतिक | संस्कृति + इक | प्रत्यय सन्धि |
| स्वर्गको | स्वर्ग + को | व्यञ्जन सन्धि |
सम्पूर्ण उत्तर (विस्तृत रूपमा)
(क) उपसर्ग र प्रत्ययबाट शब्द निर्माण
उपसर्ग र प्रत्ययको प्रयोगले नयाँ शब्दको निर्माण हुन्छ। यहाँ उपसर्ग सु, अन्, बद र प्रत्यय ईय, ता, यौली प्रयोग गरेर शब्द बनाइएको छ।
सु उपसर्गको प्रयोग:
- सु + ख्याल = सुख्याल (सुखको ख्याल)
- सु + ख्याल + ता = सुख्यालता (सुखको ख्यालता)
अन् उपसर्गको प्रयोग:
- अन् + जान = अनजान (जान्न नसक्ने)
- अन् + जान + ईय = अनजानीय (जान्न नसक्ने गुण)
बद उपसर्गको प्रयोग:
- बद + नाम = बदनाम (खराब नाम)
- बद + नाम + यौली = बदनामयौली (बदनामको गुण)
(ख) समस्त शब्द र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको विश्लेषण
१. समस्त शब्द र विग्रह
अनुच्छेदमा पाइएका समस्त शब्दहरूको विग्रह र प्रकार निम्नानुसार छन्:
| समस्त शब्द | विग्रह | प्रकार | विश्लेषण |
|---|---|---|---|
| आलोपालो | आलो + पालो | द्वन्द्व समास | दुःख र सुखको आलोपालो (अल्पकालीन परिवर्तन) |
| गगनचुम्बी | गगन + चुम्बी | तत्पुरुष समास | गगनलाई चुम्ने (उचाइमा पुग्ने) |
| मखिबुट्टे | मख + बुट्टे | द्वन्द्व समास | मख (मखमली) र बुट्टे (बुट्टे कपडा) |
२. द्वित्व व्युत्पन्न शब्द र निर्माण प्रक्रिया
द्वित्व व्युत्पन्न शब्दहरूको निर्माण प्रक्रिया निम्नानुसार छ:
| द्वित्व व्युत्पन्न शब्द | निर्माण प्रक्रिया | विश्लेषण |
|---|---|---|
| खुरूरुरू | "खुरु" (आवाज) + "रुरू" (आवाज) | दोहोरिएको शब्द, आवाजको नक्कल |
| आ-आफ्नो | "आ" (प्रत्यय) + "आफ्नो" (स्वत्व) | दोहोरिएको शब्द, स्वत्वको बलदायक प्रयोग |
| छमछम | "छम" (आवाज) + "छम" (आवाज) | दोहोरिएको शब्द, नाचको आवाज |
(ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द र सन्धि विच्छेद
अनुच्छेदमा पाइएका सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्दहरूको सन्धि विच्छेद र प्रकार निम्नानुसार छन्:
| सन्धियुक्त शब्द | सन्धि विच्छेद | सन्धि प्रकार | विश्लेषण |
|---|---|---|---|
| मनोरम | मनः + राम | विसर्ग सन्धि | मनः (मन) + राम (रमणीय) → मनोरम (मनको लागि रमणीय) |
| नदीनाला | नदी + नाला | व्यञ्जन सन्धि | नदी (नदी) + नाला (नाला) → नदीनाला (नदी र नालाको संयोजन) |
| जातीय | जाति + ईय | प्रत्यय सन्धि | जाति (जाति) + ईय (गुण) → जातीय (जातिको गुण) |
| धार्मिक | धर्म + इक | प्रत्यय सन्धि | धर्म (धर्म) + इक (गुण) → धार्मिक (धर्मसँग सम्बन्धित) |
| सांस्कृतिक | संस्कृति + इक | प्रत्यय सन्धि | संस्कृति (संस्कृति) + इक (गुण) → सांस्कृतिक (संस्कृतिसँग सम्बन्धित) |
| स्वर्गको | स्वर्ग + को | व्यञ्जन सन्धि | स्वर्ग (स्वर्ग) + को (सम्बन्ध) → स्वर्गको (स्वर्गसँग सम्बन्धित) |
उत्तरको संक्षिप्तता र सटिकता
यो उत्तरमा:
- (क) उपसर्ग र प्रत्ययबाट शब्द निर्माण गर्ने प्रक्रियालाई स्पष्ट रूपमा देखाइएको छ।
- (ख) समस्त शब्दको विग्रह र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रियालाई विस्तृत रूपमा विश्लेषण गरिएको छ।
- (ग) सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्दहरूको सन्धि विच्छेद र प्रकारलाई तालिकाबद्ध रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।
यसले NEB परीक्षाको लागि अपेक्षित सटिकता, संक्षिप्तता र संरचना पूरा गर्दछ।
Discussion
Loading…