कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [५] (क) तपाईं संलग्न कुनै सामाजिक संस्थाले सम्पन्न गरेको एकदिने सरसफाइ कार्यक्रमलाई समेटी १५० शब्दसम्मको प्रतिवेदन लेख्नुहोस् । [५] (ख) 'सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग'…

आजको युगलाई **सामाजिक सञ्जालको युग** भनिन्छ । फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम, युट्युब जस्ता सामाजिक सञ्जालहरूले मानिसहरूको जीवनमा ठूलो परिवर्तन ल्याएका छन् । यसले सञ्चार, सूचना आदानप्रदान र मनोरञ्जनमा सहजता ल्याएको छ । तर, यसको दुरुपयोगले पनि समाजमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ ।

सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगका प्रमुख रूपहरूमा **गोपनीयता हनन, मिथ्या सूचना फैलाउनु, हिंसात्मक भाषण, बालबालिकाको शोषण र निजी जीवनको उल्लङ्घन** पर्दछन् । कतिपय व्यक्तिहरूले गोपनीयता हनन गरी अरूको निजी जीवनको फोटो, भिडियो वा सूचनाहरू सार्वजनिक गर्ने गर्छन् । यसले गर्दा व्यक्तिको मानसिक तनाव र समाजमा प्रतिष्ठा ह्रास हुने गर्छ ।

अर्को दुरुपयोगको रूप हो **मिथ्या सूचना फैलाउनु** । कतिपय व्यक्तिहरूले झुटा समाचार, अफवाह र गलत सूचनाहरू फैलाउने गर्छन् । यसले समाजमा भ्रम र असन्तोष पैदा गर्छ । यसले गर्दा राजनीतिक, सामाजिक र धार्मिक तनाव बढ्ने गर्छ ।

सामाजिक सञ्जालमा **हिंसात्मक भाषण** पनि एक ठूलो समस्या हो । कतिपय व्यक्तिहरूले अपमानजनक, हिंसात्मक र भेदभावपूर्ण भाषणहरू प्रयोग गर्ने गर्छन् । यसले गर्दा समाजमा घृणा, द्वेष र असहिष्णुता बढ्ने गर्छ ।

बालबालिकाको शोषण पनि सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगको एक गम्भीर रूप हो । कतिपय व्यक्तिहरूले बालबालिकालाई धम्की, शोषण वा यौन शोषण गर्ने गर्छन् । यसले गर्दा बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ ।

यसरी सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले समाजमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ । यसलाई रोक्नका लागि **सूचना र साक्षरता अभियान, कानुनी कडाइ र सामाजिक जिम्मेवारी** आवश्यक छ । सबैले सामाजिक सञ्जालको सकारात्मक प्रयोग गर्नुपर्छ र दुरुपयोगलाई रोक्नुपर्छ ।